سبد خرید شما خالی است 
آموزش بازی کاتان؛ قوانین کامل و استراتژی برای مبتدی‌ها
اولین باری که جعبه‌ی کاتان را باز می‌کنید، شش‌ضلعی‌ها، مهره‌های چوبی و دسته‌های کارت کمی ترسناک به نظر می‌رسند. اما کافی است یک دور بازی کنید تا بفهمید چرا این بازی سال‌هاست پای ثابت شب‌های بردگیمی است: هر نوبت چیزی برای مذاکره هست، هر تاس می‌تواند ورق را برگرداند و هیچ‌کس تا آخر بازی حذف نمی‌شود.
این آموزش بازی کاتان بر اساس دفترچه‌ی رسمی ناشر نوشته شده و قدم‌به‌قدم جلو می‌رود: اجزای جعبه، چیدمان اول بازی، ترتیب نوبت، هزینه‌ی ساخت، دزد و عدد ۷، کارت‌های توسعه و راه رسیدن به ۱۰ امتیاز. آخر کار هم چند استراتژی ساده برای بازی اولتان آورده‌ام تا با دست خالی سر میز ننشینید.
کاتان چه بازی‌ای است؟
کاتان یک بازی استراتژیک خانوادگی است که اولین بار در سال ۱۹۹۵ در آلمان با نام «مهاجران کاتان» منتشر شد. بازیکنان روی یک جزیره دهکده می‌سازند، جاده می‌کشند، دهکده‌ها را به شهر تبدیل می‌کنند و با هم منابع معامله می‌کنند. طبق سایت رسمی کاتان، بازی پایه برای ۳ تا ۴ نفر، سن ۱۰ سال به بالا و حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طراحی شده است.
اگر تازه با دنیای بردگیم آشنا شده‌اید، خواندن مطلب بردگیم چیست کمک می‌کند بدانید کاتان در کدام دسته از بازی‌ها قرار می‌گیرد. کاتان از آن بازی‌هایی است که پل بین بازی‌های ساده‌ی خانوادگی و بازی‌های سنگین‌تر استراتژیک حساب می‌شود.
داخل جعبه‌ی کاتان چه چیزهایی هست؟
طبق دفترچه‌ی رسمی، جعبه‌ی پایه این اجزا را دارد:
- ۱۹ کاشی شش‌ضلعی زمین: پنج نوع زمین تولیدکننده (جنگل، تپه، چراگاه، مزرعه، کوهستان) به‌علاوه‌ی یک بیابان
- ۶ قاب دریا، ۹ بندر و ۱۸ ژتون عدد (۲ تا ۱۲ بدون ۷)
- ۹۵ کارت منبع در پنج نوع: چوب، آجر، پشم، گندم و سنگ
- ۲۵ کارت توسعه، ۴ کارت هزینه‌ی ساخت و ۲ کارت ویژه (طولانی‌ترین جاده و بزرگ‌ترین ارتش)
- برای هر بازیکن ۵ دهکده، ۴ شهر و ۱۵ جاده، به‌علاوه‌ی دو تاس و مهره‌ی دزد
نسخه‌های فارسی گاهی در جنس قطعات یا ترجمه‌ی اسم منابع کمی فرق دارند؛ اسم‌ها را در دفترچه‌ی نسخه‌ی خودتان چک کنید، ولی منطق بازی همان است.
چیدمان اول بازی
برای بازی اول، دفترچه‌ی رسمی یک چیدمان پیشنهادی ثابت دارد که بهتر است از همان استفاده کنید. از بازی‌های بعد می‌توانید کاشی‌ها و ژتون‌ها را تصادفی بچینید.
- قاب دریا را ببندید و ۱۹ کاشی زمین را داخلش بچینید.
- ژتون‌های عدد را روی زمین‌ها بگذارید؛ بیابان ژتون ندارد و دزد اول بازی روی آن می‌نشیند.
- هر بازیکن به ترتیب یک دهکده و یک جاده‌ی چسبیده به آن می‌گذارد، در جهت عقربه‌های ساعت.
- دور دوم برعکس می‌رود: نفر آخر دور اول، اول دهکده‌ی دومش را می‌گذارد.
- هر بازیکن از زمین‌های اطراف دهکده‌ی دومش یک کارت منبع می‌گیرد.
در تمام بازی یک قانون فاصله هم برقرار است: هیچ دهکده یا شهری نمی‌تواند روی تقاطعی کنار دهکده یا شهر دیگر ساخته شود. یعنی بین هر دو ساختمان دست‌کم یک تقاطع خالی فاصله است.
هر نوبت در سه مرحله
۱. تاس انداختن و تولید
دو تاس را می‌اندازید. هر زمینی که عددش با جمع تاس‌ها یکی باشد تولید می‌کند: هر دهکده‌ی کنار آن یک کارت منبع می‌گیرد و هر شهر دو کارت. دقت کنید که همه‌ی بازیکنان تولید می‌کنند، نه فقط کسی که تاس انداخته؛ برای همین کاتان حتی در نوبت دیگران هم شما را درگیر نگه می‌دارد.
۲. معامله
بازیکن نوبت‌دار می‌تواند با بقیه منبع رد و بدل کند. معامله‌ی بین دو بازیکنی که نوبتشان نیست مجاز نیست، هدیه دادن و نسیه هم ممنوع است. اگر کسی پایه‌ی معامله نبود، با بانک معامله می‌کنید: چهار کارت یکسان می‌دهید و یک کارت دلخواه می‌گیرید. اگر روی بندر ساختمان داشته باشید، نرخ به ۳ به ۱ یا در بندر مخصوص یک منبع، ۲ به ۱ می‌رسد.
۳. ساختن
با منابعی که دارید جاده، دهکده یا شهر می‌سازید یا کارت توسعه برمی‌دارید. هزینه‌ها ثابت است:
| ساخت | هزینه | امتیاز |
|---|---|---|
| جاده | یک آجر و یک چوب | بدون امتیاز |
| دهکده | آجر، چوب، پشم و گندم | ۱ امتیاز |
| شهر (ارتقای دهکده) | سه سنگ و دو گندم | ۲ امتیاز |
| کارت توسعه | سنگ، پشم و گندم | بسته به کارت |
دهکده‌ی جدید حتماً باید به یکی از جاده‌های خودتان وصل باشد و قانون فاصله را هم رعایت کند.
عدد ۷ و مهره‌ی دزد
هیچ زمینی عدد ۷ ندارد؛ در عوض وقتی ۷ بیاید، دزد وارد عمل می‌شود. اول هر کسی بیش از ۷ کارت در دست دارد، نصف کارت‌هایش را (با گرد کردن به پایین) کنار می‌گذارد. بعد کسی که تاس انداخته، دزد را روی یک زمین دیگر می‌برد. آن زمین تا وقتی دزد رویش است چیزی تولید نمی‌کند و تاس‌انداز از یکی از بازیکنانی که کنار آن زمین ساختمان دارد، یک کارت تصادفی می‌کشد.
یک ظرافت که در سوالات متداول رسمی کاتان آمده: دزد فقط تولید را متوقف می‌کند؛ جلوی ساختن روی آن زمین یا استفاده از بندرش را نمی‌گیرد.
کارت‌های توسعه
۲۵ کارت توسعه در سه گروه‌اند: ۱۴ کارت شوالیه، ۶ کارت پیشرفت (از هر کدام دو تا: جاده‌سازی، سال فراوانی و انحصار) و ۵ کارت امتیاز. چند قانون مهم:
- در هر نوبت فقط یک کارت توسعه بازی می‌کنید، حتی قبل از انداختن تاس.
- کارتی که همین نوبت برداشته‌اید را نمی‌توانید همان نوبت بازی کنید.
- شوالیه دزد را جابه‌جا می‌کند و یک کارت می‌دزدد، ولی باعث نصف شدن کارت‌ها نمی‌شود.
- کارت‌های امتیاز مخفی می‌مانند و فقط وقتی به ۱۰ رسیدید رو می‌شوند.
طولانی‌ترین جاده و بزرگ‌ترین ارتش
دو کارت ویژه هر کدام ۲ امتیاز دارند. کارت طولانی‌ترین جاده مال اولین کسی است که دست‌کم ۵ جاده‌ی پیوسته بسازد، و اگر کسی جاده‌ی بلندتری بسازد آن را از او می‌گیرد. دهکده‌ی رقیب وسط جاده‌ی شما، جاده را قطع می‌کند. کارت بزرگ‌ترین ارتش هم به اولین کسی می‌رسد که ۳ شوالیه بازی کند و با شوالیه‌ی بیشتر دست‌به‌دست می‌شود.
برنده کیست؟
اولین کسی که در نوبت خودش به ۱۰ امتیاز برسد برنده است. امتیاز از چهار جا می‌آید: دهکده (۱)، شهر (۲)، دو کارت ویژه (هر کدام ۲) و کارت‌های امتیاز (هر کدام ۱). اگر در نوبت کسی دیگر به ۱۰ برسید، باید صبر کنید تا نوبت خودتان شود.
استراتژی‌هایی برای بازی اول
فرض کنید چهار نفرید و نوبت چیدن دهکده‌ی اول شماست. چند فکر ساده کمک می‌کند:
- عددهای پرتکرار را انتخاب کنید: ۶ و ۸ بیشتر از بقیه می‌آیند و ۲ و ۱۲ کمتر از همه. روی ژتون‌ها نقطه‌هایی هست که همین احتمال را نشان می‌دهد.
- تنوع منبع داشته باشید: دهکده‌ای که فقط به سه جنگل چسبیده، بعداً شما را محتاج معامله می‌کند.
- مسیر آینده را ببینید: جایی بنشینید که فضا برای جاده و دهکده‌ی بعدی داشته باشد.
- معامله را جدی بگیرید: گاهی یک معامله‌ی کمی بد به نفع شماست، چون نوبت را از دست نمی‌دهید.
- شهر را دست‌کم نگیرید: شهر تولید را دو برابر می‌کند و جا هم اشغال نمی‌کند.
اگر بازی‌های استراتژیک را دوست دارید، فهرست بهترین بازی‌های استراتژیک را هم ببینید یا سری به دسته‌ی بازی‌های استراتژیک بزنید.
کاتان در سرگرمیا
نسخه‌ی فارسی کاتان از میپل کینگ همان بازی پایه است که در این آموزش توضیح دادم و برای ۳ تا ۴ نفر طراحی شده. اگر کاتان را بلدید و دنبال تجربه‌ی تازه‌ای هستید، کاتان انرژی‌های نوین هم هست که موضوع انرژی و آلودگی را به بازی اضافه کرده و قوانین مخصوص خودش را دارد.
[sg-products slugs="catan-meeple-king-iran-version" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="۳ تا ۴ نفر|۱۰ سال به بالا|۶۰ تا ۹۰ دقیقه" desc="نسخه‌ی فارسی بازی پایه‌ی کاتان؛ ساختن دهکده و شهر، معامله‌ی منابع و رقابت برای رسیدن به ده امتیاز."]
سوالات متداول
کاتان را با دو نفر هم می‌شود بازی کرد؟
بازی پایه رسماً برای ۳ تا ۴ نفر است. بعضی جمع‌ها قانون‌های خانگی دونفره دارند، اما معامله که قلب کاتان است با دو نفر کم‌رنگ می‌شود.
آیا قبل از انداختن تاس می‌شود کارت توسعه بازی کرد؟
بله. طبق پرسش‌وپاسخ رسمی، کارت توسعه را می‌توانید قبل از تاس بازی کنید، مثلاً یک شوالیه برای بیرون کردن دزد از زمین خودتان.
اگر منابع بانک تمام شود چه می‌شود؟
اگر بانک نتواند سهم همه را از یک منبع بدهد، هیچ‌کس آن منبع را نمی‌گیرد؛ مگر این‌که فقط یک نفر طلبکار باشد که در این صورت هر چه مانده به او می‌رسد.
آیا می‌شود جاده را از وسط دهکده‌ی رقیب رد کرد؟
نه. جاده نمی‌تواند از دهکده یا شهر بازیکن دیگر عبور کند و جاده‌ی جدید باید به جاده یا ساختمان خودتان وصل باشد.
یک بازی کاتان چقدر طول می‌کشد؟
طبق سایت رسمی ۶۰ تا ۹۰ دقیقه. بازی اول با توضیح قوانین معمولاً کمی بیشتر طول می‌کشد.
جمع‌بندی
کاتان با سه کار ساده پیش می‌رود: تاس بینداز، معامله کن، بساز. اما انتخاب جای دهکده‌ها، مدیریت کارت‌ها در برابر دزد و به‌موقع گرفتن کارت‌های ویژه، آن را به بازی‌ای تبدیل می‌کند که هر بار تازه است. برای بازی اول از چیدمان پیشنهادی دفترچه شروع کنید و از دور دوم به بعد زمین را تصادفی بچینید.
اگر بعد از کاتان دنبال بازی بعدی جمع‌تان بودید، در مجله و فروشگاه سرگرمیا راهنمای بازی‌های دیگر هم منتظرتان است.
