سبد خرید شما خالی است 
سرگرمی کودک در تعطیلی مدرسه؛ برنامه روزانه برای روزهای آلودگی هوا
ساعت هفت صبح پیام مدرسه می‌آید: فردا هم تعطیل است. بچه‌ها از خوشحالی بالا و پایین می‌پرند و شما در ذهنتان حساب می‌کنید که یک روز کامل، شاید هم سه روز، باید با بچه‌هایی پرانرژی در یک آپارتمان سر کنید؛ آن هم وقتی هوا آلوده است و پارک رفتن هم گزینه نیست. سرگرمی کودک در تعطیلی وقتی ساده‌تر می‌شود که روز را از قبل کمی شکل داده باشید.
در این مطلب یک برنامه‌ی روزانه‌ی نمونه، ایده‌های سرگرمی برای ساعت‌های مختلف روز، چند نکته درباره‌ی روزهای آلودگی هوا و راه‌هایی برای کم‌کردن دعوا سر موبایل و تبلت پیدا می‌کنید. قرار نیست روز تعطیل به کلاس درس تبدیل شود؛ فقط می‌خواهیم کمی نظم داشته باشد که هم بچه‌ها خوش بگذرانند و هم شما کمی نفس بکشید.
چرا روز تعطیل به برنامه احتیاج دارد؟
بچه‌ها در روزهای مدرسه یک ریتم مشخص دارند: بیدار شدن، کلاس، زنگ تفریح، ناهار و تکلیف. وقتی این ریتم یک‌دفعه برداشته شود، خیلی از بچه‌ها بعد از دو سه ساعت بی‌قرار می‌شوند و کار به جر و بحث یا ساعت‌ها جلوی صفحه‌نمایش می‌کشد. برنامه قرار نیست سفت و سخت باشد؛ کافی است روز به چند بخش تقسیم شود تا بچه بداند بعد از این کار نوبت چیست.
آکادمی اطفال آمریکا تأکید می‌کند که حضور و توجه والدین از اسباب‌بازی‌های پرزرق‌وبرق الکترونیکی مهم‌تر است و یک جمله‌ی جالب هم دارد: کمی بی‌حوصلگی جا را برای خلاقیت باز می‌کند. پس لازم نیست هر دقیقه‌ی روز را پر کنید. اگر دنبال تصویر کامل‌تری از سرگرمی بچه‌ها در خانه بر اساس سن هستید، راهنمای سرگرمی کودک در خانه را هم ببینید.
یک برنامه‌ی روزانه‌ی نمونه برای روز تعطیل
این برنامه برای بچه‌های دبستانی نوشته شده و برای کوچک‌ترها کافی است بازه‌ها را کوتاه‌تر کنید. ساعت‌ها هم پیشنهادی‌اند؛ مهم ترتیب کارهاست، نه دقیقه‌شمار.
| بازه‌ی زمانی | فعالیت پیشنهادی | چرا این ساعت؟ |
|---|---|---|
| صبح، بعد از صبحانه | تکلیف یا درس مدرسه، کتاب‌خوانی | ذهن تازه است و بقیه‌ی روز آزادتر می‌شود |
| اواسط صبح | بازی حرکتی کم‌صدا در خانه | تخلیه‌ی انرژی قبل از بی‌قراری |
| قبل از ناهار | کمک در آشپزخانه یا چیدن سفره | حس مسئولیت و مشارکت |
| بعد از ناهار | زمان آرام: کتاب، پازل، نقاشی | بدن خسته است و فعالیت آرام می‌چسبد |
| عصر | ساختنی، کاردستی یا پروژه‌ی چندروزه | وقت کافی برای کار خلاقانه |
| بعد از شام | بازی رومیزی خانوادگی | همه‌ی خانواده دور هم‌اند |
اگر بچه‌ها بیش از یک نفرند، بخشی از روز را به بازی مستقل هر کدام اختصاص دهید. نیم ساعت تنهایی برای هر بچه، از دعواهای عصر کم می‌کند.
صبح: درس سبک، بعد بازی
خیلی از مدرسه‌ها در روزهای تعطیلی تکلیف یا کلاس مجازی دارند. بهتر است این بخش در همان ساعت‌های اول روز انجام شود. بعد از آن، یک بازی کوتاه که ذهن را درگیر کند، مثل یک بازی کارتی حافظه یا یک بازی کلمه‌ای، پل خوبی بین درس و تفریح است.
یک ایده‌ی ساده: هر روز تعطیل یک موضوع داشته باشد. روز اول روز حیوانات، روز دوم روز فضا، روز سوم روز آشپزی. کتاب، نقاشی و بازی آن روز هم دور همان موضوع می‌چرخد. بچه‌ها این حس ماجراجویی را دوست دارند و شما هم کمتر دچار این سؤال می‌شوید که حالا چه کنیم.
بازی‌های حرکتی وقتی بیرون رفتن ممکن نیست
بچه‌ها به حرکت احتیاج دارند و یک روز کامل نشستن، عصر را سخت می‌کند. چند ایده برای آپارتمان که همسایه‌ها را هم کلافه نکند:
- مسیر مانع: با بالش، صندلی و نوار چسب کاغذی روی زمین یک مسیر بسازید که باید از زیر، رو و کنارش رد شد.
- مجسمه: با پخش شدن موسیقی می‌رقصند و وقتی قطع شد، باید بی‌حرکت بمانند.
- پانتومیم: یکی حیوان یا شغلی را بی‌صدا اجرا می‌کند و بقیه حدس می‌زنند.
- توپ کاغذی: چند برگ کاغذ باطله را مچاله کنید و در سبد لباس پرتاب کنید؛ بی‌صدا و بی‌خطر.
در روزهایی که هوا آلوده است، همین بازی‌های داخل خانه جایگزین دویدن در حیاط و پارک می‌شوند.
روزهای آلودگی هوا: چه چیزی را جدی بگیریم؟
اینجا جای توصیه‌ی پزشکی نیست و مرجع اصلی شما اطلاعیه‌های رسمی شهرتان و پزشک کودک است. اما یک اصل کلی در راهنماهای رسمی کیفیت هوا تکرار می‌شود. برای نمونه، راهنمای اداره‌ی بهداشت شهر نیویورک برای مدرسه‌ها توصیه می‌کند وقتی شاخص کیفیت هوا در محدوده‌ی خیلی ناسالم است، فعالیت‌های بیرون به داخل منتقل شوند و در وضعیت خطرناک، همه‌ی فعالیت‌های بیرونی به داخل برود یا عقب بیفتد. همان راهنما می‌گوید هرچه فعالیت شدیدتر و طولانی‌تر باشد، خطر بیشتر است.
به زبان ساده: در روزهای آلوده، بازی‌های پرتحرک را به داخل خانه بیاورید، شاخص کیفیت هوای شهرتان را از منابع رسمی دنبال کنید و اگر کودکتان آسم یا بیماری تنفسی دارد، دقیقاً طبق دستور پزشکش عمل کنید.
عصر: ساختنی، کاردستی و پروژه‌ی چندروزه
عصرها بهترین وقت برای کارهایی است که حوصله می‌خواهد. وقتی تعطیلی چند روزه است، یک پروژه‌ی بزرگ تعریف کنید که هر روز کمی جلو برود: یک شهر با ساختنی‌ها، یک پازل بزرگ‌تر از معمول، یک کتاب داستان که خود بچه می‌نویسد و نقاشی‌اش را می‌کشد، یا یک مجموعه‌ی اوریگامی.
پازل برای این بخش انتخاب خوبی است، چون هر روز می‌شود سراغش رفت و پیشرفت را دید. برای انتخاب اندازه‌ی مناسب سن بچه‌ها، مطلب پازل کودکانه بر اساس سن کمک می‌کند. یک نکته‌ی ایمنی را هم فراموش نکنید: وسایل ریز بچه‌های بزرگ‌تر، از مهره‌ی بازی تا تکه‌ی پازل، باید از دسترس خواهر و برادر زیر ۳ سال دور باشد.
شب: بازی رومیزی خانوادگی
شب که همه خانه‌اند، وقت بازی جمعی است. بازی‌هایی که قوانین کوتاه دارند و دست‌ها زیاد طول نمی‌کشد، برای شب‌های وسط هفته بهترند. فرض کنید بعد از شام چهار نفر دور میز نشسته‌اید؛ یک بازی سرعتی یا حافظه‌ای در ده دقیقه یک دست را تمام می‌کند و اگر کسی باخت، فوری می‌شود دست بعدی را شروع کرد.
اگر تازه میخواهید بازی رومیزی را به برنامه‌ی خانه اضافه کنید، مقاله‌ی بردگیم چیست نقطه‌ی شروع خوبی است و برای انتخاب بازی‌هایی که همه‌ی سنین با هم بازی کنند، بازی‌های خانوادگی و دورهمی را ببینید.
موبایل و تبلت را چه کنیم؟
واقع‌بینانه بگوییم: در روزهای تعطیلی، صفحه‌نمایش کاملاً حذف نمی‌شود. چیزی که کمک می‌کند، قانون روشن است. آکادمی اطفال آمریکا پیشنهاد می‌کند خانواده‌ها برنامه‌ی رسانه‌ای داشته باشند؛ مثلاً موبایل سر سفره نباشد. این‌ها چند قانون ساده‌اند که در عمل جواب می‌دهند:
- زمان صفحه‌نمایش بعد از تکلیف و بازی حرکتی است، نه قبلش.
- زمانش از قبل مشخص است و تایمر خبر می‌دهد، نه شما.
- وقتی تماشای کارتون تمام شد، یک کار جایگزین آماده است؛ مثلاً همان جعبه‌ی روز تعطیل.
- اگر بازی دیجیتال است، گاهی کنار بچه بنشینید و با او بازی کنید.
چند بازی و سرگرمی برای روزهای خانه‌نشینی
برای پر کردن بخش‌های مختلف برنامه، چند نمونه را کنار هم گذاشته‌ایم: مکعب‌های قصه‌گویی برای ساختن داستان، ساختنی برای پروژه‌ی عصر، کاغذ اوریگامی، یک بازی حافظه و چند بازی گروهی سبک مثل پانتومیم و بازی سرعتی لیوان‌ها برای شب. سن پیشنهادی و تعداد بازیکن هر کدام را در صفحه‌ی خود محصول چک کنید.
[sg-products slugs="nahalak-story-cubes-1-orange, hilo-creator-110-piece-building-set, origami-lango-color, bazita-memory-card-game, pantomime-bazina, speed-cups-4-players, mazra-coloring-game, bazita-headband-safari" title="سرگرمی برای روزهای تعطیل"]
سوالات متداول
در روز تعطیلی چقدر برنامه لازم است؟
به اندازه‌ای که بچه بداند بعد از هر کار نوبت چیست. تقسیم روز به چند بخش کلی مثل درس، حرکت، کار آرام، ساختنی و بازی خانوادگی معمولاً کافی است و نیازی به جدول دقیقه‌به‌دقیقه نیست.
در روزهای آلودگی هوا بچه‌ها می‌توانند بیرون بازی کنند؟
به وضعیت شاخص کیفیت هوای شهرتان و توصیه‌ی مسئولان بهداشتی بستگی دارد. راهنماهای رسمی معمولاً در روزهای خیلی آلوده انتقال فعالیت‌های پرتحرک به داخل را توصیه می‌کنند. برای کودکان با بیماری تنفسی، دستور پزشک ملاک است.
بچه‌ام مدام می‌گوید حوصله‌ام سر رفته؛ چه کنم؟
لازم نیست فوراً سرگرمی جدیدی پیدا کنید. کمی بی‌حوصلگی جا را برای خلاقیت باز می‌کند. چند گزینه‌ی ساده جلویش بگذارید و انتخاب را به خودش بسپارید.
برای بچه‌های چندسنی چه کنیم که همه سرگرم شوند؟
بازی‌هایی را انتخاب کنید که شانس و سرعت در آن‌ها سهم دارد تا بچه‌ی کوچک‌تر هم شانس برد داشته باشد. برای بقیه‌ی روز هم به هر بچه کاری متناسب سنش بدهید و وسایل ریز را از دسترس کوچک‌ترها دور نگه دارید.
تکلیف مدرسه را کی انجام دهیم؟
بهتر است صبح و در ساعت‌های اول روز. وقتی تکلیف تمام شده باشد، بقیه‌ی روز برای بچه و شما آزادتر است.
جمع‌بندی
سرگرمی کودک در تعطیلی با یک برنامه‌ی ساده خیلی راحت‌تر می‌شود: صبح درس و کمی حرکت، ظهر کار آرام، عصر یک پروژه‌ی خلاقانه و شب یک بازی خانوادگی. در روزهای آلودگی هوا هم کافی است بازی‌های پرتحرک را به داخل خانه بیاورید و اطلاعیه‌های رسمی را دنبال کنید.
ایده‌ی جعبه‌ی روز تعطیل را امتحان کنید و اگر دنبال بازی یا ساختنی تازه برای این جعبه هستید، سری به سرگرمیا بزنید.
