سبد خرید شما خالی است 
آموزش بازی ریسک؛ قوانین کامل، کارت‌ها و نکته‌های استراتژی
ریسک از آن بازی‌هایی است که با یک جمله ساده شروع می‌شود و با چند ساعت نقشه‌کشی، اتحاد موقت و خیانت دوستانه تمام می‌شود: «دنیا را فتح کن». نقشه جهان جلویتان باز است، ارتش‌ها روی سرزمین‌ها چیده شده‌اند و هر تاس می‌تواند یک قاره را دست‌به‌دست کند.
در این راهنما آموزش بازی ریسک را بر اساس قوانین کلاسیک قدم‌به‌قدم می‌خوانید: چیدمان، سه مرحله هر نوبت، حساب نیروی کمکی، جنگ با تاس، کارت‌ها و شرط برد. بعد هم چند نکته استراتژی که در همان بازی اول به دردتان می‌خورد. چون نسخه‌های ریسک با هم فرق دارند، هر جا قانونی بین نسخه‌ها متفاوت است، آن را هم گفته‌ایم.
ریسک چیست و از کجا آمده؟
به نوشته ویکی‌پدیا، ریسک را آلبر لاموریس، کارگردان فرانسوی، ساخت و اولین بار در سال ۱۹۵۷ در فرانسه با نام «فتح جهان» منتشر شد. پارکر برادرز آن را در ۱۹۵۹ در آمریکا عرضه کرد و امروز زیر نام هاسبرو منتشر می‌شود. به همین دلیل ریسک یکی از قدیمی‌ترین بازی‌های استراتژی جنگی است که هنوز در خانه‌ها بازی می‌شود. اگر دنبال بازی‌های هم‌خانواده با برنامه‌ریزی طولانی‌تر هستید، فهرست بهترین بردگیم‌های استراتژیک را هم ببینید.
صفحه بازی نقشه جهان است با ۴۲ سرزمین در ۶ قاره: آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپا، آفریقا، آسیا و استرالیا. هر بازیکن ارتشی به یک رنگ دارد و هدف کلاسیک بازی این است که همه ۴۲ سرزمین را بگیرد و بقیه را حذف کند.
نکته مهم درباره نسخه‌ها: نسخه‌ای که هاسبرو از ۲۰۱۱ به بعد منتشر کرده، طبق صفحه رسمی‌اش برای ۲ تا ۵ نفر و ۱۰ سال به بالاست و قانون‌هایش با نسخه کلاسیک کمی فرق دارد؛ مثلاً حالت مقدماتی با کارت آتش‌بس دارد و برای برد، بسته به تعداد بازیکن، گرفتن تعداد مشخصی سرزمین کافی است. نسخه‌های ایرانی هم ممکن است تغییراتی داشته باشند. جزئیات را در دفترچه نسخه خودتان چک کنید.
چیدمان و ارتش اولیه
در قانون کلاسیک، تعداد سرباز اولیه هر بازیکن به تعداد نفرات بستگی دارد:
| تعداد بازیکن | سرباز اولیه هر نفر |
|---|---|
| ۳ نفر | ۳۵ |
| ۴ نفر | ۳۰ |
| ۵ نفر | ۲۵ |
| ۶ نفر | ۲۰ |
مهره‌ها ارزش‌های متفاوتی دارند؛ در بیشتر نسخه‌ها پیاده یک سرباز، سواره پنج سرباز و توپخانه ده سرباز حساب می‌شود. بازیکن‌ها به نوبت یک سرباز روی یک سرزمین خالی می‌گذارند تا همه ۴۲ سرزمین صاحب پیدا کنند. بعد باقی سربازها را باز هم یکی‌یکی و به نوبت روی سرزمین‌های خودشان پخش می‌کنند. همین مرحله چیدمان اولین جای فکر کردن است؛ اینکه کجا تمرکز کنید و کجا را رها کنید.
سه مرحله هر نوبت
هر نوبت در ریسک سه مرحله دارد که همیشه به همین ترتیب انجام می‌شود: گرفتن و چیدن نیروی کمکی، حمله و در آخر جابه‌جایی نیروها. حمله اختیاری است؛ می‌توانید یک نوبت کامل فقط تقویت کنید و هیچ جنگی راه نیندازید.
مرحله اول: نیروی کمکی
اول تعداد سرزمین‌هایتان را بشمارید و بر سه تقسیم کنید، بدون اعشار. حداقل نیرو همیشه سه سرباز است، حتی اگر فقط چند سرزمین داشته باشید. اگر در شروع نوبت همه سرزمین‌های یک قاره مال شما باشد، پاداش آن قاره را هم می‌گیرید:
| قاره | پاداش | نکته |
|---|---|---|
| آسیا | ۷ | بزرگ‌ترین و سخت‌ترین برای نگه داشتن |
| آمریکای شمالی | ۵ | چند راه ورود دارد |
| اروپا | ۵ | وسط نقشه و پرخطر |
| آفریقا | ۳ | نسبتاً قابل دفاع |
| آمریکای جنوبی | ۲ | چهار سرزمین و دو ورودی |
| استرالیا | ۲ | چهار سرزمین و یک ورودی |
منبع سوم نیرو، معاوضه کارت‌هاست که پایین‌تر توضیح می‌دهیم. همه نیروهای تازه را فقط روی سرزمین‌های خودتان می‌گذارید.
مرحله دوم: حمله با تاس
از یکی از سرزمین‌هایتان به یک سرزمین دشمن که با آن مرز مشترک دارد یا با خط دریایی وصل است حمله می‌کنید. در سرزمین مبدأ باید دست‌کم دو سرباز داشته باشید، چون همیشه یک سرباز باید عقب بماند.
- مهاجم بسته به نیرویش ۱ تا ۳ تاس می‌ریزد و همیشه باید یک سرباز در سرزمین مبدأ باقی بگذارد.
- مدافع ۱ یا ۲ تاس می‌ریزد.
- بزرگ‌ترین تاس مهاجم با بزرگ‌ترین تاس مدافع مقایسه می‌شود و بعد دومی‌ها. در هر مقایسه بازنده یک سرباز از دست می‌دهد.
- تساوی به نفع مدافع است.
وقتی سرزمین مدافع خالی شد، آن را می‌گیرید؛ سربازهای مهاجمِ باقی‌مانده واردش می‌شوند و اگر خواستید می‌توانید سرباز بیشتری هم از سرزمین مبدأ بفرستید. حداقل تعداد سربازی که باید منتقل شود در نسخه‌ها کمی فرق دارد. هر چند بار که بخواهید می‌توانید حمله کنید و هر وقت خواستید متوقف شوید.
مرحله سوم: جابه‌جایی
آخر نوبت یک بار می‌توانید هر تعداد سرباز را از یک سرزمین به یکی دیگر از سرزمین‌های خودتان ببرید و یک سرباز را عقب بگذارید. در قانون قدیمی این جابه‌جایی فقط به سرزمین همسایه مجاز بود؛ نسخه‌های تازه‌تر اجازه می‌دهند از طریق زنجیره‌ای از سرزمین‌های خودتان جابه‌جا کنید. پیش از شروع بازی سر این مورد توافق کنید.
کارت‌ها و معاوضه
اگر در نوبتتان دست‌کم یک سرزمین گرفته باشید، آخر نوبت یک کارت برمی‌دارید؛ هر چقدر هم سرزمین گرفته باشید، فقط یک کارت. روی هر کارت سرزمین یکی از سه نشان پیاده، سواره یا توپخانه هست و دو کارت جوکر هم در دسته وجود دارد.
دسته سه‌تایی یعنی سه کارت با نشان یکسان، یا یکی از هر نشان، یا دو کارت به‌علاوه جوکر. در قانون کلاسیک هر دسته‌ای که در کل بازی معاوضه شود، از قبلی بیشتر نیرو می‌دهد: اولی ۴، بعد ۶، ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵ و از آن به بعد هر بار ۵ تا بیشتر. اگر در شروع نوبت پنج کارت یا بیشتر داشته باشید، باید یک دسته را معاوضه کنید. کسی که بازیکنی را حذف می‌کند، همه کارت‌های او را می‌گیرد؛ برای همین گاهی حذف یک بازیکن ضعیف با دست پر از کارت، کل بازی را عوض می‌کند.
شرط برد و حالت ماموریت مخفی
در ریسک کلاسیک برنده کسی است که همه سرزمین‌ها را بگیرد. این کار گاهی چند ساعت طول می‌کشد. به همین خاطر حالت ماموریت مخفی ساخته شد: هر بازیکن یک کارت ماموریت مخفی دارد که هدفی کوچک‌تر از فتح کل جهان برایش تعیین می‌کند. اولین نفری که ماموریتش را کامل کند و کارتش را نشان دهد برنده است. این حالت بازی را کوتاه‌تر و پرتعلیق‌تر می‌کند، چون هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند بقیه دنبال چه هستند.
ریسک دونفره
ریسک با دو نفر هم بازی می‌شود. در قانون کلاسیک یک ارتش بی‌طرف هم روی صفحه چیده می‌شود تا نقشه خالی نماند. هر بازیکن می‌تواند به حریف یا به ارتش بی‌طرف حمله کند و وقتی به بی‌طرف حمله می‌شود، حریف تاس‌های دفاعی آن را می‌ریزد. جزئیات دقیق تعداد سربازها در نسخه‌ها فرق دارد.
اگر بیشتر دونفره بازی می‌کنید، فهرست بازی‌های دونفره هم ایده‌های خوبی دارد.
احتمال‌ها؛ تاس دروغ نمی‌گوید
یک جزوه درسی دانشگاه ام‌آی‌تی درباره ریاضیات بازی‌ها، احتمال‌های نبرد در ریسک را حساب کرده است. خلاصه‌اش این است: وقتی مهاجم سه تاس و مدافع دو تاس می‌ریزد، حدود ۳۷ درصد مواقع مدافع دو سرباز از دست می‌دهد، حدود ۲۹ درصد مهاجم دو سرباز می‌بازد و حدود ۳۴ درصد هر طرف یکی. یعنی حمله با سه تاس کمی به نفع مهاجم است، اما حمله با یک یا دو تاس به دو تاس مدافع معمولاً به ضرر مهاجم تمام می‌شود.
نتیجه عملی ساده است: با نیروی کافی حمله کنید و وقتی تعداد سربازهایتان به دو سه نفر رسید، حمله را ادامه ندهید مگر اینکه دلیل خیلی خوبی داشته باشید.
نکته‌های استراتژی برای بازی اول
فرض کنید پنج نفر دور میز نشسته‌اید و همه به آسیا چشم دارند. معمولاً کسی که زودتر سراغ آسیا برود، از چند طرف ضربه می‌خورد. چند اصل ساده که تجربه بازیکن‌ها و همان جزوه ام‌آی‌تی هم تأییدش می‌کند:
- از قاره‌های کوچک شروع کنید: استرالیا و آمریکای جنوبی هر کدام چهار سرزمین و ورودی‌های کمی دارند و نگه داشتنشان آسان‌تر است.
- روی مرزها متمرکز شوید: نیروی زیاد در سرزمین‌های داخلی هدر می‌رود. سربازها را در ورودی‌های قاره‌تان جمع کنید.
- بیش از حد پخش نشوید: قاره‌ای ارزش دارد که شروع نوبت بعد هنوز مال شما باشد.
- کارت‌ها را فراموش نکنید: هر نوبت دست‌کم یک سرزمین بگیرید تا کارت بگیرید.
- اتحاد موقت مجاز است: قانون ریسک مذاکره را منع نمی‌کند، فقط یادتان باشد هیچ قولی الزام‌آور نیست.
اگر از این حال‌وهوا خوشتان آمده، فهرست بهترین بردگیم‌های جنگی را هم ببینید.
نسخه‌های ریسک در سرگرمیا
ریسک کلاسیک همان تجربه آشنای نقشه جهان، تاس و کارت را دارد. ریسک حرفه‌ای برای جمع‌هایی است که نسخه پایه را خوب می‌شناسند و دنبال تنوع بیشترند؛ چون قانون‌های این نسخه‌ها ممکن است با آنچه بالا گفتیم فرق داشته باشد، دفترچه همان نسخه را مبنا بگذارید. برای دیدن بازی‌های مشابه، دسته بازی‌های جنگی را ببینید.
[sg-products slugs="risk-classic-board-game" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="نقشه جهان و قاره‌ها|نبرد با تاس|استراتژی و مذاکره" desc="نسخه کلاسیک بازی ریسک با نقشه جهان، ارتش‌ها و کارت‌های سرزمین. تعداد بازیکن و قانون‌های دقیق را در دفترچه همین نسخه ببینید."]
سوالات متداول
بازی ریسک برای چند نفر است؟
قانون کلاسیک برای ۲ تا ۶ نفر است و نسخه تازه هاسبرو ۲ تا ۵ نفر را پوشش می‌دهد. روی جعبه نسخه خودتان را ببینید.
یک بازی ریسک چقدر طول می‌کشد؟
در حالت فتح کامل جهان ممکن است چند ساعت طول بکشد. حالت ماموریت مخفی یا شرط تعداد سرزمین، بازی را کوتاه‌تر می‌کند.
در تساوی تاس‌ها چه کسی می‌برد؟
مدافع. هر جفت تاس که مساوی باشد، مهاجم یک سرباز از دست می‌دهد.
چند کارت در هر نوبت می‌شود گرفت؟
فقط یک کارت، به شرط اینکه دست‌کم یک سرزمین در آن نوبت گرفته باشید.
ریسک برای چه سنی مناسب است؟
نسخه هاسبرو ۱۰ سال به بالا را پیشنهاد می‌کند. بچه‌های کوچک‌تر معمولاً حوصله طول بازی را ندارند، مگر با حالت کوتاه.
جمع‌بندی
ریسک با چند قانون ساده شروع می‌شود: نیروی کمکی بگیرید، با تاس حمله کنید و نیروهایتان را جابه‌جا کنید. اما عمق واقعی‌اش در انتخاب قاره، دفاع از مرزها و زمان درست معاوضه کارت است. قانون‌های نسخه خودتان را پیش از شروع مرور کنید و از بحث‌های دور میز لذت ببرید. برای راهنماهای بیشتر بازی، به سرگرمیا سر بزنید.
