سبد خرید شما خالی است 
بردگیم چیست؛ راهنمای شروع برای تازه‌کارها از انواع تا انتخاب اولین بازی
فرض کنید جمعه‌شب با چند دوست دور یک میز نشسته‌اید، گوشی‌ها کنار رفته و همه دارند سر یک حرکت ساده بحث می‌کنند و می‌خندند. این همان حس بردگیم است. اگر تا حالا فقط اسمش را شنیده‌اید و برایتان سؤال است که بردگیم چیست و چرا این‌قدر طرفدار پیدا کرده، جای درستی آمده‌اید.
در ادامه با هم می‌بینیم بردگیم دقیقاً به چه بازی‌هایی می‌گویند، از کجا آمده، چه انواعی دارد و یک تازه‌کار چطور می‌تواند اولین بازی‌اش را بدون سردرگمی انتخاب کند و به بقیه یاد بدهد.
بردگیم دقیقاً یعنی چه؟
بردگیم یا بازی رومیزی به بازی‌ای گفته می‌شود که روی میز و معمولاً با یک صفحه بازی انجام می‌شود؛ مهره‌ها روی صفحه چیده و جابه‌جا می‌شوند و گاهی تاس، کارت، ژتون یا اجزای دیگری هم کنارشان می‌آید. به نوشته ویکی‌پدیا، دامنه این اصطلاح امروز گسترده‌تر شده و بازی‌های کارتی که با دسته کارت معمولی بازی نمی‌شوند، یا حتی بازی‌هایی که نه صفحه دارند نه کارت، هم اغلب زیر همین چتر قرار می‌گیرند.
پس وقتی کسی می‌گوید بردگیم، فقط منظورش شطرنج و منچ نیست. یک بازی کارتی سریع، یک بازی معمایی با نقشه بزرگ یا یک بازی گروهی پر از خنده هم بردگیم حساب می‌شود. نقطه مشترک همه‌شان این است که آدم‌ها رودررو، با قوانین مشخص و معمولاً بدون صفحه‌نمایش با هم بازی می‌کنند.
از سنت مصری تا کاتان؛ تاریخچه‌ای کوتاه
بازی رومیزی قدمتی چندهزارساله دارد. بازی سنت در مصر باستان معمولاً قدیمی‌ترین بردگیم شناخته‌شده معرفی می‌شود و بازی سلطنتی اور در بین‌النهرین هم آن‌قدر قدیمی است که قوانینش بعدها روی یک لوح میخی ثبت شد. برای ما ایرانی‌ها یک نکته جالب‌تر هم هست: در شهر سوخته سیستان مجموعه‌ای از مهره‌ها و تاس‌ها پیدا شده که طبق اطلاعات ویکی‌پدیا یکی از قدیمی‌ترین مجموعه‌های کامل بازی در جهان به شمار می‌آید.
در دوران جدید، تولید انبوه بازی‌ها را ارزان‌تر و در دسترس‌تر کرد و مونوپولی در دهه ۱۹۳۰ به یکی از معروف‌ترین بازی‌های خانوادگی تبدیل شد. نقطه عطف بعدی اواخر دهه ۱۹۹۰ بود؛ وقتی کاتان در سال ۱۹۹۵ منتشر شد و سبک بازی‌های آلمانی را به بیرون از اروپا برد. از آن به بعد هر سال صدها بازی تازه منتشر می‌شود و همین موج، امروز به کافه‌ها و خانه‌های ما هم رسیده است.
اگر دوست دارید ببینید یک بازی کلاسیک خانوادگی چطور بازی می‌شود، آموزش کامل مونوپولی نقطه شروع خوبی است.
انواع بردگیم؛ هر سبک برای چه جمعی است؟
بردگیم‌ها را می‌شود از زاویه‌های مختلف دسته‌بندی کرد. یک بازی ممکن است هم‌زمان در دو یا سه دسته بگنجد، ولی شناختن این سبک‌ها کمک می‌کند بدانید دنبال چه حال‌وهوایی هستید.
بازی‌های استراتژی و سبک اروپایی
در این بازی‌ها برنامه‌ریزی حرف اول را می‌زند، شانس کم‌رنگ است و رقابت بیشتر غیرمستقیم است؛ یعنی به‌جای حمله به هم، سر منابع و فرصت‌ها مسابقه می‌دهید. کاتان و اسپلندور نمونه‌های آشنای این سبک‌اند. اگر این حال‌وهوا را دوست دارید، فهرست بهترین بردگیم‌های استراتژی را هم ببینید.
بازی‌های انتزاعی
بازی‌هایی مثل شطرنج، اتللو یا پنتاگو داستان و تم خاصی ندارند. همه‌چیز روی صفحه پیداست و برنده کسی است که بهتر فکر می‌کند. برای بازی دونفره و تمرین تمرکز عالی‌اند.
بازی‌های همکاری
در بازی همکاری همه بازیکنان یک تیم‌اند و با هم مقابل خود بازی می‌جنگند؛ یا همه با هم می‌برید یا همه با هم می‌بازید. برای جمع‌هایی که از رقابت تند خوششان نمی‌آید یا بازی با بچه‌ها، انتخاب دلنشینی است.
بازی‌های دورهمی
این بازی‌ها برای جمع‌های بزرگ‌تر و حرف زدن و خندیدن ساخته شده‌اند؛ قوانینشان معمولاً چند دقیقه‌ای یاد گرفته می‌شود و فضای مهمانی را گرم می‌کنند.
بازی‌های معمایی و استنتاجی
در این سبک از روی سرنخ‌ها به نتیجه می‌رسید؛ گاهی باید قاتل یک پرونده را پیدا کنید و گاهی هویت پنهان یکی از بازیکنان را. بازی‌های نقش مخفی که با بلوف و حدس زدن پیش می‌روند هم زیرمجموعه همین خانواده‌اند.
بازی‌های جنگی
با تم نظامی ساخته می‌شوند و از نبردهای کوچک تا لشکرکشی‌های بزرگ را شبیه‌سازی می‌کنند. معمولاً قوانین مفصل‌تری دارند و برای بازیکنان باحوصله‌ترند.
| سبک بازی | حال‌وهوا | مناسب برای |
|---|---|---|
| استراتژی و اروپایی | برنامه‌ریزی، شانس کم | جمع‌های فکرکن و آرام |
| انتزاعی | بدون داستان، همه‌چیز آشکار | بازی دونفره و تمرین تمرکز |
| همکاری | همه در یک تیم | خانواده و جمع‌های غیررقابتی |
| دورهمی | سریع، پرحرف و پرخنده | مهمانی و جمع‌های بزرگ |
| معمایی و نقش مخفی | سرنخ، حدس و بلوف | کسانی که معما دوست دارند |
شانس یا مهارت؟
یکی از اولین سؤال‌هایی که تازه‌کارها می‌پرسند این است که در بردگیم بیشتر شانس تعیین‌کننده است یا فکر. جواب این است که بستگی به بازی دارد. در شطرنج شانس هیچ نقشی ندارد و در مارپله همه‌چیز به تاس بستگی دارد. بیشتر بازی‌های امروزی جایی بین این دو قرار می‌گیرند: تاس یا کارت کمی هیجان و غافلگیری اضافه می‌کند، ولی اگر چند دست بازی کنید، کسی که بهتر تصمیم می‌گیرد معمولاً بیشتر می‌برد.
همین ترکیب است که بردگیم را برای جمع‌های خانوادگی جذاب می‌کند. بچه‌ای که تازه یاد گرفته هم شانس بردن دارد و بزرگ‌ترها هم حس نمی‌کنند فقط تاس انداخته‌اند.
اصطلاحاتی که در دنیای بردگیم زیاد می‌شنوید
وقتی وارد جمع بردگیم‌بازها شوید، چند کلمه مدام به گوشتان می‌خورد. دانستنشان کمک می‌کند توضیحات جعبه و دفترچه را راحت‌تر بفهمید:
- میپل: مهره‌های چوبی آدمک‌شکل که اسمشان از بازی‌های اروپایی آمده است.
- نوبت: فرصتی که هر بازیکن برای انجام کارهایش دارد.
- دست: یک دور کامل بازی از شروع تا پایان؛ مثلاً «سه دست بازی کردیم».
- تعداد بازیکن و مدت بازی: دو عددی که روی هر جعبه نوشته شده و مهم‌ترین معیار انتخاب‌اند.
- بازی پایه و افزونه: افزونه بسته‌ای است که به بازی اصلی اضافه می‌شود و تنوع یا تعداد بازیکن را بیشتر می‌کند.
چطور اولین بردگیم را انتخاب کنیم؟
بزرگ‌ترین اشتباه تازه‌کارها این است که اولین بازی را از روی معروف بودن یا قشنگی جعبه انتخاب می‌کنند. بهتر است از خودتان بپرسید معمولاً با چند نفر و کجا بازی می‌کنید. یک زوج که شب‌ها در خانه وقت آزاد دارند، با یک خانواده شلوغ که آخر هفته‌ها دور هم جمع می‌شوند، نیاز کاملاً متفاوتی دارند.
- تعداد بازیکن را مشخص کنید. بازی‌ای را انتخاب کنید که با تعداد معمول جمع شما بهترین حالت را دارد، نه فقط حداقل و حداکثرش.
- به مدت بازی نگاه کنید. برای شروع، بازی‌های ۲۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای کمتر خسته‌کننده‌اند.
- سن روی جعبه را جدی بگیرید. این عدد معمولاً سختی قوانین را نشان می‌دهد، نه فقط موضوع بازی را.
- با قوانین ساده شروع کنید. بازی‌ای که در ده دقیقه یاد داده شود، احتمال اینکه دوباره روی میز بیاید خیلی بیشتر است.
- سلیقه جمع را در نظر بگیرید. جمع پرحرف بازی دورهمی می‌خواهد و جمع آرام شاید بازی استراتژی.
اگر بیشتر دونفره بازی می‌کنید، سری به فهرست بازی‌های دونفره بزنید.
اولین دست بازی را چطور یاد بگیریم و یاد بدهیم؟
خیلی از بازی‌ها روی کاغذ پیچیده به نظر می‌رسند ولی بعد از یک دست آزمایشی همه‌چیز جا می‌افتد. پیشنهاد ما این است که مسئول آموزش، قبل از مهمانی یک بار دفترچه را کامل بخواند و اگر لازم شد، یک دور تنهایی یا دونفره بازی را امتحان کند.
موقع توضیح دادن هم از هدف بازی شروع کنید: «برنده کسی است که زودتر به ده امتیاز برسد». بعد بگویید در هر نوبت چه کارهایی می‌شود کرد و جزئیات و استثناها را بگذارید برای وقتی که در بازی پیش می‌آیند. دست اول را تمرینی در نظر بگیرید تا کسی از اشتباه کردن نترسد. برای تمرین این روش، آموزش بازی اونو مثال ساده‌ای است که تقریباً همه را درگیر می‌کند.
چند بردگیم برای شروع در سرگرمیا
برای اینکه هر سبک را از نزدیک بشناسید، چند بازی را کنار هم گذاشته‌ایم که هر کدام نماینده یک حال‌وهواست: کاتان و اسپلندور از بازی‌های استراتژی، هانابی به‌عنوان یک بازی همکاری کارتی، کدنیمز برای دورهمی، میکروماکرو برای علاقه‌مندان معما، اولون برای نقش مخفی، پنتاگو به‌عنوان یک بازی انتزاعی دونفره و عجایب هفتگانه دوئل برای کسانی که بازی دونفره عمیق‌تری می‌خواهند. قبل از انتخاب، تعداد بازیکن و سن پیشنهادی را در صفحه هر بازی ببینید؛ نسخه‌های ایرانی گاهی با نسخه اصلی تفاوت‌هایی دارند. همه بازی‌های این دسته را هم می‌توانید در دسته بردگیم‌ها ببینید.
[sg-products slugs="catan-meeple-king-iran-version, splendor-board-game, hanabi-card-game, codenames-pictures, micromacro-crime-city, avalon-board-game, pentago-boardgame, 7-wonders-duel" title="بردگیم‌هایی برای شناختن سبک‌های مختلف"]
سوالات متداول
بردگیم با بازی فکری چه فرقی دارد؟
در فارسی این دو اصطلاح اغلب به جای هم به کار می‌روند. بردگیم به شکل اجرای بازی روی میز اشاره دارد و بازی فکری به درگیر کردن ذهن؛ بیشتر بردگیم‌ها هر دو ویژگی را دارند.
برای شروع چند بازی لازم است؟
یک یا دو بازی کافی است. بهتر است یک بازی سبک و سریع برای جمع‌های شلوغ و یک بازی کمی عمیق‌تر برای شب‌های آرام داشته باشید و بعد بر اساس سلیقه جمع ادامه دهید.
آیا بردگیم فقط برای بزرگسالان است؟
نه. بازی‌های زیادی برای کودکان و خانواده‌ها ساخته شده است. فقط به سن درج‌شده روی جعبه دقت کنید و برای بچه‌های زیر سه سال از بازی‌های دارای قطعات ریز دوری کنید، چون خطر بلعیدن دارند.
بازی همکاری برای چه جمعی مناسب است؟
برای خانواده‌هایی که بچه‌های کوچک دارند، جمع‌هایی که از باختن به هم ناراحت می‌شوند یا کسانی که دوست دارند گروهی فکر کنند. همه با هم می‌برند یا می‌بازند و دعوای کمتری پیش می‌آید.
اگر قوانین بازی را فراموش کنیم چه کنیم؟
دفترچه را کنار دست نگه دارید و دست اول را با سرعت کم بازی کنید. خیلی از ناشران خلاصه قوانین یا راهنمای کوتاه هم دارند که مرور سریع را آسان‌تر می‌کند.
جمع‌بندی
بردگیم در ساده‌ترین تعریف، بازی‌ای است که آدم‌ها را رودرروی هم دور یک میز می‌نشاند؛ از بازی‌های چندهزارساله‌ای مثل سنت و یادگارهای شهر سوخته تا بازی‌های امروزی مثل کاتان. سبک‌های مختلفش، از استراتژی و همکاری تا دورهمی و معمایی، باعث می‌شود تقریباً برای هر جمع و سلیقه‌ای چیزی پیدا شود.
برای شروع لازم نیست متخصص باشید؛ کافی است تعداد بازیکن، مدت و سلیقه جمعتان را بشناسید و با یک بازی ساده شروع کنید. اگر خواستید سبک‌های مختلف را کنار هم ببینید، در سرگرمیا بازی‌ها بر اساس سبک و سن دسته‌بندی شده‌اند.
