سبد خرید شما خالی است 
فواید بازی با لگو برای کودکان؛ ۱۰ مهارتی که لگو تقویت میکند
برای بسیاری از کودکان، چند قطعه ساختنی رنگارنگ میتواند شروع یک بازی طولانی باشد؛ یک روز به ماشین تبدیل میشود، روز دیگر خانه و شاید چند دقیقه بعد کودک همه چیز را خراب کند تا ایده تازهای بسازد. همین فرآیند ساده نشان میدهد که بازی با لگو فقط به کامل کردن یک مدل محدود نمیشود.
کودک هنگام ساخت باید قطعه مناسب را پیدا کند، تصمیم بگیرد آن را کجا قرار دهد، اشتباهاتش را اصلاح کند و برای رسیدن به نتیجه موردنظر صبر داشته باشد. به همین دلیل بازیهای ساختنی میتوانند در کنار سرگرمی، فرصت مناسبی برای تمرین مجموعهای از مهارتهای ذهنی، حرکتی و اجتماعی ایجاد کنند.
در ادامه مهمترین فواید بازی با لگو برای کودکان را بررسی میکنیم و میبینیم والدین چگونه میتوانند بدون تبدیل بازی به یک کلاس آموزشی، از این تجربه بهتر استفاده کنند.
اگر هنوز در انتخاب مجموعه مناسب برای فرزندتان مردد هستید، پیشنهاد میکنیم ابتدا راهنمای خرید لگو برای کودکان را مطالعه کنید؛ در آن مقاله انتخاب محصول بر اساس سن، علاقه، تجربه و سطح سختی را بهطور کامل بررسی کردهایم.
بازی با لگو چه فوایدی برای کودکان دارد؟
بازی با لگو و سایر بازیهای ساختنی میتواند فرصت مناسبی برای تمرین خلاقیت، حل مسئله، تمرکز، هماهنگی چشم و دست، مهارتهای حرکتی ظریف، صبر، تفکر مرحلهای، اعتمادبهنفس، همکاری و داستانپردازی ایجاد کند.
البته نباید انتظار داشته باشیم یک اسباببازی بهتنهایی تمام این تواناییها را در کودک ایجاد کند. ارزش اصلی بازی ساختنی در این است که کودک هنگام بازی به شکل طبیعی با موقعیتهایی روبهرو میشود که او را به فکر کردن، امتحان کردن و پیدا کردن راههای جدید تشویق میکنند.
۱. تقویت خلاقیت و قدرت تخیل
یکی از مهمترین مزایای بازیهای ساختنی، آزادی کودک برای تبدیل یک ایده ذهنی به چیزی قابل مشاهده است. چند قطعه ساده میتوانند به خانه، خودرو، ربات، حیوان یا سازهای تبدیل شوند که حتی نام مشخصی ندارد و فقط در ذهن کودک وجود داشته است.
در این نوع بازی معمولاً تنها یک جواب درست وجود ندارد. کودک میتواند یک مدل را تغییر دهد، دوباره بسازد یا تصمیم بگیرد از قطعات برای هدف کاملاً متفاوتی استفاده کند.
چرا ساخت آزاد برای خلاقیت کودک مهم است؟
در ساخت آزاد، کودک از ابتدا تصمیم میگیرد چه چیزی بسازد و چگونه به نتیجه برسد. انتخاب قطعات، رنگها، شکل سازه و حتی کاربرد آن بر عهده خودش است.
لازم نیست تمام بازیهای کودک ساخت آزاد باشند. دنبال کردن دفترچه راهنما نیز تجربه ارزشمندی است؛ اما بهتر است گاهی اجازه دهیم کودک از مدل اصلی فاصله بگیرد و ایدههای خودش را امتحان کند.
۲. تقویت مهارت حل مسئله
تقریباً هر پروژه ساختنی مجموعهای از مسئلههای کوچک ایجاد میکند. چرا این قسمت محکم نیست؟ کدام قطعه مناسبتر است؟ چرا دو بخش به یکدیگر متصل نمیشوند؟ برای بلندتر شدن سازه چه تغییری باید ایجاد شود؟
کودک هنگام مواجهه با این مسائل، راههای مختلف را امتحان میکند. ممکن است بخشی را باز کند، قطعه دیگری انتخاب کند و چند بار روش خود را تغییر دهد تا در نهایت به نتیجه برسد.
اشتباه کردن هنگام ساخت چرا مفید است؟
یکی از جذابیتهای بازی ساختنی این است که بسیاری از اشتباهها قابل اصلاح هستند. اگر قطعهای اشتباه نصب شود، میتوان آن را جدا کرد و دوباره امتحان کرد.
به همین دلیل والدین لازم نیست با مشاهده اولین اشتباه فوراً وارد عمل شوند. اگر مسئله برای کودک قابل مدیریت است، کمی زمان دادن به او میتواند فرصت خوبی برای پیدا کردن راهحل باشد.
اگر فرزندتان از چنین چالشهایی لذت میبرد، در کنار بازیهای ساختنی میتوانید بازیهای فکری متناسب با سن او را نیز بررسی کنید.
۳. افزایش تمرکز و توجه به جزئیات
پیدا کردن یک قطعه مشخص میان تعداد زیادی قطعه، تشخیص تفاوت شکلها و دنبال کردن مراحل ساخت به توجه نیاز دارد. وقتی کودک به نتیجه پروژه علاقهمند باشد، ممکن است مدت قابل توجهی روی همان فعالیت متمرکز بماند.
در مدلهای دارای راهنما، کودک باید تصاویر را بررسی کند و تغییرات هر مرحله را تشخیص دهد. در ساخت آزاد نیز برای رسیدن به ایدهای که در ذهن دارد باید بارها سازه را بررسی و اصلاح کند.
بهتر است سطح دشواری با توانایی کودک هماهنگ باشد؛ زیرا پروژهای که بسیار فراتر از مهارت او باشد، به جای ایجاد تمرکز میتواند باعث خستگی و کنار گذاشتن بازی شود.
۴. تقویت هماهنگی چشم و دست
کودک برای ساخت یک مدل باید قطعات را ببیند، قطعه موردنظر را انتخاب کند، جهت صحیح آن را تشخیص دهد و با دست در محل مناسب قرار دهد. تکرار این فعالیتها فرصت خوبی برای تمرین هماهنگی میان چشم و دست ایجاد میکند.
نقش بازی ساختنی در مهارتهای حرکتی ظریف
گرفتن قطعات، متصل کردن آنها و جدا کردن بخشهای کوچک، انگشتان کودک را درگیر حرکات دقیق میکند. این فعالیتها بخشی از تمرین مهارتهای حرکتی ظریف هستند؛ مهارتهایی که در بسیاری از فعالیتهای روزمره نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
البته اندازه قطعات باید کاملاً متناسب با رده سنی کودک باشد و برای خردسالان باید از محصولات مخصوص همان گروه سنی استفاده شود.
۵. افزایش صبر و پشتکار
ساختن همیشه در اولین تلاش موفقیتآمیز نیست. گاهی بخشی از مدل خراب میشود، قطعه مناسب پیدا نمیشود یا کودک متوجه میشود چند مرحله قبل اشتباه کرده است.
ادامه دادن در چنین شرایطی به کودک فرصت میدهد تجربه کند که رسیدن به نتیجه همیشه فوری نیست. گاهی باید بخشی از مسیر را تکرار کرد و روش دیگری را امتحان کرد.
به همین دلیل بهتر است مجموعه انتخابی کمی چالش داشته باشد، اما آنقدر دشوار نباشد که کودک احساس کند تکمیل آن خارج از توان اوست.
۶. تقویت تفکر منطقی و مرحلهای
در بسیاری از مدلها، ترتیب ساخت اهمیت دارد. ابتدا پایه ساخته میشود، سپس بخشهای دیگر روی آن قرار میگیرند. کودک بهتدریج متوجه میشود که نتیجه نهایی از مجموعهای از مراحل کوچکتر تشکیل شده است.
حتی در ساخت آزاد نیز کودک ممکن است متوجه شود برای ساخت یک برج بلند، ابتدا به پایه محکمتری نیاز دارد. چنین تجربههایی او را با ارتباط میان تصمیمها و نتیجه آنها آشنا میکنند.
۷. افزایش اعتمادبهنفس کودک
کامل کردن سازهای که کودک خودش برای آن وقت گذاشته است، میتواند حس موفقیت ایجاد کند. این احساس بهخصوص زمانی ارزشمندتر است که بزرگسالان تمام مراحل دشوار را به جای کودک انجام نداده باشند.
به جای تمرکز فقط روی زیبایی نتیجه، میتوانید تلاش کودک را مورد توجه قرار دهید. جملههایی مانند «دیدم چند بار امتحان کردی تا این قسمت درست شد» بیشتر از تعریف صرف از مدل نهایی، فرآیندی را که کودک طی کرده برجسته میکنند.
۸. تقویت مهارتهای اجتماعی و کار گروهی
لگو الزاماً یک بازی انفرادی نیست. دو کودک میتوانند یک سازه مشترک بسازند، قطعات را تقسیم کنند یا درباره شکل پروژه تصمیم بگیرند.
در چنین بازیهایی، کودک با موقعیتهایی مانند همکاری، درخواست قطعه، توضیح ایده، شنیدن نظر دیگری و حل اختلاف روبهرو میشود.
بازی خانوادگی با لگو
ساخت یک پروژه مشترک میتواند به فعالیت خانوادگی جذابی تبدیل شود. والدین میتوانند در کنار کودک سازهای مشترک بسازند، اما بهتر است کنترل کامل پروژه را در دست نگیرند.
گاهی کافی است کودک طراح اصلی باشد و والدین نقش همراه را داشته باشند.
۹. تقویت داستانپردازی و مهارتهای زبانی
برای بسیاری از کودکان، پایان ساخت تازه آغاز بازی است. یک خانه به محل زندگی شخصیتها تبدیل میشود، خودرو وارد مسابقه میشود و یک قلعه میتواند شروع یک داستان طولانی باشد.
کودک هنگام تعریف اتفاقات، نامگذاری شخصیتها و توضیح چیزی که ساخته است، از زبان برای بیان دنیای ذهنی خود استفاده میکند. والدین نیز میتوانند با سؤالهای سادهای مانند «این ساختمان برای چه کسی است؟» یا «بعدش چه اتفاقی میافتد؟» او را به ادامه داستان تشویق کنند.
۱۰. آشنایی با مفاهیم اولیه مهندسی و ساختوساز
کودک هنگام بازی بهصورت تجربی با مفاهیمی مانند تعادل، استحکام، اندازه، اتصال و ساختار روبهرو میشود. برای مثال ممکن است متوجه شود یک برج با پایه باریک راحتتر سقوط میکند یا برای حرکت یک بخش باید اتصال متفاوتی ایجاد کند.
هدف در این سن آموزش رسمی مهندسی نیست؛ ارزش اصلی در تجربه کردن، مشاهده نتیجه و تغییر دادن سازه است.
آیا لگو میتواند یک بازی آموزشی باشد؟
بله؛ بازی با لگو میتواند جنبه آموزشی داشته باشد، اما یکی از نقاط قوت آن این است که یادگیری در دل بازی اتفاق میافتد. کودک برای حل یک مسئله یا تمرین تمرکز، پشت میز کلاس ننشسته است؛ او تلاش میکند چیزی را که دوست دارد بسازد.
به همین دلیل بهتر است والدین بازی را بیش از حد به فعالیت آموزشی رسمی تبدیل نکنند. آزادی انتخاب، آزمون و خطا و لذت بردن از فرآیند ساخت بخش مهمی از تجربه هستند.
اگر به دنبال گزینههای مختلف برای چنین فعالیتهایی هستید، میتوانید مجموعه لگو و بازیهای ساختنی سرگرمیا را نیز مشاهده کنید.
ساخت طبق دفترچه بهتر است یا ساخت آزاد؟
هر دو روش میتوانند مفید باشند. دنبال کردن دفترچه، تمرین خوبی برای توجه به جزئیات و انجام مرحلهای یک پروژه است. ساخت آزاد نیز آزادی بیشتری برای خلاقیت، تصمیمگیری و آزمون ایدههای شخصی فراهم میکند.
لازم نیست یکی را جایگزین دیگری کنیم. کودک میتواند ابتدا مدل اصلی را بسازد و بعد آن را تغییر دهد، یا بعضی روزها بدون استفاده از هیچ راهنمایی چیزی کاملاً جدید خلق کند.
والدین چگونه بازی با لگو را مفیدتر کنند؟
- اجازه دهید کودک خودش امتحان کند: برای حل هر مشکل فوراً وارد عمل نشوید.
- اشتباه را بخشی از بازی بدانید: خراب شدن یک سازه فرصت دیگری برای امتحان کردن است.
- سؤال بپرسید: از کودک بخواهید درباره چیزی که ساخته یا داستان پشت آن توضیح دهد.
- گاهی همراه شوید: ساخت مشترک میتواند تجربه خانوادگی جذابی ایجاد کند.
- نتیجه را بیش از حد مهم نکنید: فرآیند فکر کردن و ساختن از شباهت کامل مدل به تصویر جعبه مهمتر است.
- اجازه تغییر بدهید: کودک مجبور نیست مدل ساختهشده را برای همیشه دستنخورده نگه دارد.
بررسی تخصصی از نگاه سرگرمیا
از نگاه سرگرمیا، یکی از مهمترین ویژگیهای یک بازی ساختنی خوب این است که کودک را فقط برای رسیدن به یک نتیجه از پیش تعیینشده سرگرم نکند. ارزش واقعی زمانی بیشتر میشود که محصول بعد از ساخت نیز کودک را به بازی، تغییر دادن و خلق ایدههای تازه دعوت کند.
به همین دلیل پیشنهاد میکنیم والدین اجازه دهند کودک مالک تجربه ساخت باشد. اگر قطعهای را اشتباه قرار داد، لازم نیست فوراً اصلاحش کنیم؛ اگر تصمیم گرفت مدل کاملشده را خراب کند، لزوماً اتفاق بدی نیفتاده است. شاید همان قطعات چند دقیقه بعد به چیزی کاملاً متفاوت تبدیل شوند.
همچنین بهتر است میزان چالش متناسب با توانایی کودک باشد. پروژهای که بدون هیچ تلاشی کامل شود ممکن است خیلی زود جذابیتش را از دست بدهد و پروژهای که دائماً به کمک بزرگسال نیاز داشته باشد نیز میتواند خستهکننده شود. نقطه مناسب جایی است که کودک بخش عمده مسیر را خودش طی کند و برای بعضی قسمتها کمی بیشتر فکر کند.
سؤالات متداول درباره فواید بازی با لگو
آیا لگو باعث افزایش هوش کودک میشود؟
بهتر است چنین ادعایی را بهصورت مستقیم مطرح نکنیم. بازی با لگو میتواند فرصت تمرین مهارتهایی مانند حل مسئله، خلاقیت، تمرکز و تفکر مرحلهای را ایجاد کند، اما هوش کودک تحت تأثیر عوامل بسیار متنوعی قرار دارد.
لگو برای تقویت چه مهارتهایی مناسب است؟
خلاقیت، حل مسئله، تمرکز، هماهنگی چشم و دست، مهارتهای حرکتی ظریف، صبر، تفکر مرحلهای، داستانپردازی و همکاری از مهمترین مهارتهایی هستند که هنگام بازی میتوانند تمرین شوند.
آیا بازی با لگو خلاقیت کودک را افزایش میدهد؟
ساخت آزاد به کودک فرصت میدهد ایدههای خودش را طراحی و آزمایش کند و میتواند محیط مناسبی برای تمرین خلاقیت فراهم کند.
آیا لگو برای تمرکز کودک مفید است؟
پیدا کردن قطعات، دنبال کردن مراحل و تکمیل یک سازه به توجه نیاز دارد و میتواند فرصتی برای تمرین تمرکز باشد؛ به شرطی که سطح بازی متناسب با توانایی و علاقه کودک انتخاب شود.
ساخت آزاد بهتر است یا استفاده از دفترچه راهنما؟
هر دو ارزش خود را دارند. دفترچه به ساخت مرحلهای کمک میکند و ساخت آزاد فضای بیشتری برای خلاقیت و تصمیمگیری ایجاد میکند. ترکیب این دو روش معمولاً تجربه متنوعتری فراهم میکند.
آیا والدین باید هنگام بازی به کودک کمک کنند؟
در صورت نیاز بله، اما بهتر است کمک به اندازهای باشد که کودک همچنان سازنده اصلی باقی بماند. قبل از حل کردن مشکل، کمی فرصت بدهید خودش راهحل را پیدا کند.
جمعبندی؛ لگو فقط ساختن یک مدل نیست
فواید بازی با لگو برای کودکان فقط به سرگرم شدن محدود نمیشود. ساختن میتواند کودک را با موقعیتهایی روبهرو کند که در آنها باید فکر کند، تصمیم بگیرد، اشتباه کند، دوباره امتحان کند و در نهایت نتیجه تلاش خود را ببیند.
خلاقیت، حل مسئله، تمرکز، مهارتهای حرکتی، صبر، همکاری و داستانپردازی از جمله تواناییهایی هستند که در جریان چنین بازیهایی فرصت تمرین پیدا میکنند.
اما شاید مهمترین نکته این باشد که اجازه دهیم بازی همچنان بازی باقی بماند. کودک لازم نیست همیشه دقیقاً چیزی را بسازد که روی جعبه دیده میشود. گاهی خراب کردن یک مدل و ساختن چیزی کاملاً جدید، ارزشمندترین بخش تجربه است.
