بازی پنتاگو؛ آموزش قوانین، چرخاندن صفحه و نکتههای استراتژی
چهار مهره پشت سر هم چیدهاید و فقط یک خانه تا بردن فاصله دارید. حریف لبخند میزند، یک مهره میگذارد و بعد یکی از چهار بخش صفحه را میچرخاند. ردیفی که ساخته بودید یکباره از هم میپاشد. بازی پنتاگو همین است: دوز پنجتایی، با یک چرخش غیرمنتظره در هر نوبت.
در ادامه قوانین بازی پنتاگو را به زبان ساده توضیح میدهیم: صفحه و مهرهها، روند هر نوبت، قانون چرخاندن، حالتهای برد و مساوی، چند اشتباه رایج و نکتههایی که بعد از چند دست، بازی شما را یک پله بالاتر میبرد.
پنتاگو چه جور بازیای است؟
پنتاگو یک بازی دونفره انتزاعی است؛ یعنی داستان و شانس ندارد و هر چه هست روی صفحه پیداست. به نوشته ویکیپدیا، این بازی را توماس فلودن از سوئد طراحی کرده و جوایز متعددی گرفته، از جمله عنوان بازی سال در سوئد و فرانسه و جایزه بازیهای فکری منسا.
اگر دوز یا بازی چهار در یک ردیف را بازی کرده باشید، پنتاگو را در یک دقیقه یاد میگیرید. فرقش این است که بعد از گذاشتن هر مهره، باید یکی از چهار بخش صفحه را بچرخانید و همین، هر نوبت را به یک معمای کوچک تبدیل میکند. اگر به بازیهای این خانواده علاقه دارید، آموزش بازی اتللو را هم ببینید.
صفحه و مهرهها
صفحه پنتاگو یک جدول ۶ در ۶ است که از چهار بخش ۳ در ۳ تشکیل شده. هر کدام از این بخشها جداگانه میچرخد. هر بازیکن مهرههایی به یک رنگ دارد؛ در نسخه اصلی معمولاً مهرههای سفید و سیاه. طبق راهنمای قوانینی که بررسی کردیم، هر بازیکن ۱۸ مهره دارد که درست نصف ۳۶ خانه صفحه است. نسخههای مختلف ممکن است رنگ یا جنس مهرهها را عوض کرده باشند؛ جزئیات را در دفترچه نسخه خودتان چک کنید.
روند هر نوبت
بازی با صفحه خالی شروع میشود و هر نوبت دو قدم دارد:
- گذاشتن مهره: یک مهره از رنگ خودتان را در هر خانه خالی صفحه میگذارید.
- چرخاندن یک بخش: یکی از چهار بخش را، هر کدام که بخواهید، ۹۰ درجه در جهت یا خلاف جهت عقربههای ساعت میچرخانید.
چند نکته درباره چرخاندن مهم است. لازم نیست بخشی را بچرخانید که مهره را در آن گذاشتهاید؛ میتوانید در یک بخش مهره بگذارید و بخش دیگری را بچرخانید. چرخش ۱۸۰ درجه در یک نوبت مجاز نیست. طبق قوانین، چرخاندن فقط وقتی اختیاری است که یک بخش خنثی روی صفحه باشد؛ یعنی بخشی که کاملاً خالی است یا فقط یک مهره در خانه وسطش دارد، چون چرخاندنش چیزی را عوض نمیکند.

برد، باخت و مساوی
هدف بازی این است که پنج مهره از رنگ خودتان را در یک ردیف بدون فاصله بچینید؛ افقی، عمودی یا مورب. ردیف میتواند از چند بخش صفحه عبور کند. طبق قوانین:
- اگر با گذاشتن مهره پنجتایی بسازید، همان لحظه برندهاید و دیگر لازم نیست بخشی را بچرخانید.
- اگر بعد از چرخاندن پنجتایی ساخته شود، باز هم برندهاید.
- اگر چرخاندن شما برای حریف پنجتایی بسازد و برای خودتان نه، حریف برنده میشود.
- اگر یک چرخش برای هر دو نفر همزمان پنجتایی بسازد، بازی مساوی است.
- اگر هر ۳۶ خانه پر شود و کسی پنجتایی نداشته باشد، بازی مساوی تمام میشود.
همین قانون سوم خیلیها را در دستهای اول غافلگیر میکند. قبل از چرخاندن، همیشه یک لحظه نگاه کنید که آیا ردیف حریف را کامل نمیکنید.
یک صحنه آشنا از دستهای اول: شما سه مهره سفید در ردیف دوم بخش بالا چپ دارید و دو خانه بعدیاش در بخش بالا راست خالی است. حریف به جای بستن خانهها، بخش بالا راست را میچرخاند و آن دو خانه خالی به ستون کناری منتقل میشوند. حالا ردیف شما دیگر ادامه ندارد. این همان لحظهای است که میفهمید در پنتاگو، دفاع فقط با گذاشتن مهره نیست.
پنتاگو در کنار دوز و اتللو
پنتاگو را معمولاً کنار بازیهای دونفره انتزاعی دیگر قرار میدهند. جدول زیر کمک میکند تفاوتشان را ببینید:
| بازی | هدف | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| دوز | سه یا چند مهره در یک ردیف | ساده و سریع، مناسب شروع |
| پنتاگو | پنج مهره در یک ردیف | چرخاندن بخشها بعد از هر حرکت |
| اتللو | بیشترین مهره روی صفحه | برگرداندن مهرههای حریف |
| کریدور | رساندن مهره به طرف مقابل | گذاشتن دیوار سر راه حریف |
اگر دنبال بازیهای دیگری از همین خانواده هستید، بهترین بازیهای دونفره را ببینید.
اشتباههای رایج تازهکارها
- فقط به گذاشتن مهره فکر کردن: نیمی از قدرت هر نوبت در چرخاندن است، نه گذاشتن مهره.
- فراموش کردن چرخاندن: وقتی هیچ بخش خنثیای روی صفحه نیست، چرخاندن اجباری است.
- کامل کردن ردیف حریف با چرخش: قبل از چرخاندن، ردیفهای سه و چهارتایی حریف را بررسی کنید.
- بازی فقط در یک بخش: ردیفهایی که از دو یا سه بخش میگذرند، سختتر خراب میشوند.
نکتههای استراتژی برای بازی بهتر
فرض کنید حریف سه مهره در ردیف بالا دارد. اگر فقط یک خانه را ببندید، او با چرخاندن یک بخش ممکن است ردیف تازهای بسازد. در پنتاگو باید دو حرکت جلوتر را ببینید: بعد از گذاشتن مهره و چرخاندن، حریف چه گزینههایی دارد؟
- خانههای وسط هر بخش ارزشمندند. مهره وسط یک بخش با چرخاندن جابهجا نمیشود و ثابت میماند.
- تهدید دوگانه بسازید. اگر همزمان دو ردیف چهارتایی بالقوه داشته باشید، حریف نمیتواند جلوی هر دو را بگیرد.
- از چرخش برای دفاع استفاده کنید. گاهی بهترین دفاع، چرخاندن بخشی است که ردیف حریف را از هم میپاشد، نه گذاشتن مهره سر راهش.
- موربیها را فراموش نکنید. ردیفهای مورب سختتر دیده میشوند و غافلگیری بیشتری دارند.
جالب است بدانید که به نوشته ویکیپدیا، پنتاگو از نظر ریاضی بهطور کامل حل شده و اگر بازیکن اول بینقص بازی کند، همیشه میبرد. البته این محاسبه به کامپیوترهای بسیار قوی نیاز داشته و در بازی خانگی اصلاً حس نمیشود. برای اینکه منصف باشید، در هر دست جای نفر اول را عوض کنید.
پنتاگو برای چه کسانی مناسب است؟
پنتاگو برای دو نفر طراحی شده و هر دستش معمولاً چند دقیقه طول میکشد. همین کوتاهی باعث میشود بتوانید پشت سر هم چند دست بازی کنید و یک مسابقه کوچک راه بیندازید. برای خانوادهها، بازی پدر و مادر با بچههای دبستانی و حتی بازی پدربزرگ و نوه انتخاب خوبی است، چون قوانینش ساده است ولی عمق دارد. اگر دنبال بازیهای فکری بیشتری برای این سن هستید، فهرست بازیهای منطقی برای دانشآموزان را هم ببینید.
به نوشته ویکیپدیا، نسخهای به نام پنتاگو ایکسال هم برای ۳ تا ۴ نفر با صفحه بزرگتر و چهار رنگ منتشر شده است. نسخههایی که در بازار ایران هست معمولاً همان نسخه دونفرهاند.
پنتاگو در سرگرمیا
در سرگرمیا دو نسخه از این بازی هست: نسخهای که در زیر میبینید و پنتاگو آبی. قوانین هر دو یکی است، ولی رنگ، جنس مهرهها یا جزئیات ساخت ممکن است فرق کند. چون مهرههای این بازی کوچکاند، آن را دور از دسترس کودکان زیر سه سال نگه دارید. بازیهای فکری دیگر را هم در دسته بازیهای فکری ببینید.
[sg-products slugs="pentago-boardgame" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="۲ نفر|صفحه ۶ در ۶ با چهار بخش چرخان|پنج مهره در یک ردیف" desc="بازی دونفره انتزاعی که در آن بعد از گذاشتن هر مهره یکی از چهار بخش صفحه را میچرخانید تا پنج مهره همرنگ را در یک ردیف بچینید."]
چند سؤال پرتکرار
پنتاگو چند نفره است؟
نسخه اصلی دونفره است. نسخهای به نام پنتاگو ایکسال برای ۳ تا ۴ نفر هم ساخته شده که صفحه بزرگتری دارد.
آیا چرخاندن در هر نوبت اجباری است؟
بله، مگر اینکه یک بخش خنثی روی صفحه باشد؛ یعنی بخشی که خالی است یا فقط یک مهره در خانه وسطش دارد. اگر با گذاشتن مهره برنده شوید هم دیگر لازم نیست بچرخانید.
اگر چرخاندن من برای حریف پنجتایی بسازد چه میشود؟
اگر فقط حریف پنجتایی داشته باشد، او برنده میشود. اگر هر دو همزمان پنجتایی داشته باشید، بازی مساوی است.
میشود یک بخش را ۱۸۰ درجه چرخاند؟
خیر. در هر نوبت فقط یک چرخش ۹۰ درجه به یکی از دو جهت مجاز است.
پنتاگو برای بچهها مناسب است؟
قوانینش ساده است و بچههای دبستانی معمولاً زود یادش میگیرند. فقط به خاطر مهرههای کوچک، بازی برای کودکان زیر سه سال مناسب نیست.
حرف آخر
پنتاگو با یک صفحه کوچک و چند مهره، بازیای میسازد که هم سریع است و هم عمیق. یک مهره میگذارید، یک بخش را میچرخانید و دنبال پنجتایی میگردید؛ ولی همان چرخش ساده باعث میشود همیشه یک قدم جلوتر را ببینید. اگر از دوز خسته شدهاید و دنبال یک بازی دونفره کوتاه برای شبها هستید، پنتاگو گزینه دلنشینی است.
برای دیدن بازیهای دونفره و فکری دیگر، به سرگرمیا سر بزنید و بازیها را بر اساس سبکشان مرور کنید.
سبد خرید شما خالی است