آموزش بازی مافیا؛ نقشها، قوانین پایه و نکتههای گرداننده
«شب شد، همه چشمها را ببندند.» اگر این جمله را شنیده باشید، احتمالاً یک شب کامل را با دوستان یا فامیل سر بازی مافیا گذراندهاید؛ با کلی اتهام، دفاعهای پرشور، رأیگیریهای پرتنش و آن لحظهای که معلوم میشود آرامترین آدم جمع از اول مافیا بوده است.
این راهنما آموزش بازی مافیا را از پایه توضیح میدهد: گرداننده چه کار میکند، نقشها چه هستند، شب و روز بازی چطور پیش میرود، چه کسی برنده میشود و چند مافیا برای چند نفر مناسب است. چند نکته هم برای گردانندهها و بازیکنهای تازهکار آوردهایم تا اولین بازیتان روان و بیدعوا پیش برود.
مافیا چیست و از کجا آمده؟
مافیا یک بازی گروهی نقش مخفی است. به نوشته ویکیپدیا، دیمیتری داویدوف، دانشجوی روانشناسی دانشگاه دولتی مسکو، آن را در اواسط دهه ۱۹۸۰ ساخت و بازی از کلاسها و خوابگاهها به اردوهای تابستانی و بعد به سراسر شوروی رسید. بعدها در ۱۹۹۷ اندرو پلاتکین نسخهای با مضمون گرگینه ساخت که امروز با نام «گرگینه» هم شناخته میشود؛ قانونها تقریباً یکی است و فقط داستان عوض شده.
ساختار بازی ساده است: یک اقلیت آگاه، یعنی مافیاها، همدیگر را میشناسند و اکثریت ناآگاه، یعنی شهروندها، نمیدانند چه کسی مافیاست. مافیا شبها یک نفر را حذف میکند و شهر روزها با بحث و رأی تلاش میکند مافیا را پیدا کند. همین عدم تقارن اطلاعات است که بازی را اینقدر هیجانانگیز میکند.
وسایل لازم و گرداننده
برای مافیا در واقع وسیله خاصی لازم نیست؛ با تکههای کاغذ هم میشود بازی کرد. اما کارتهای نقش طراحیشده کار را منظمتر میکنند و جلوی اشتباه را میگیرند. اگر دنبال بازیهایی هستید که اصلاً وسیله نمیخواهند، فهرست بازیهای دورهمی گروهی هم ایدههای خوبی دارد.
مهمترین نفر بازی گرداننده یا راوی است. گرداننده بازی نمیکند، نقشها را پخش میکند، شبها نقشها را به ترتیب بیدار میکند، انتخابهایشان را به خاطر میسپارد و صبح نتیجه را اعلام میکند. یک گرداننده خوب بازی را سریع نگه میدارد، بیطرف است و با لحن یا نگاهش چیزی لو نمیدهد.
نقشهای پایه مافیا
نقشها در گروهها و سناریوهای مختلف خیلی متنوعاند، ولی چند نقش تقریباً در همه بازیها هست:
| نقش | تیم | توانایی |
|---|---|---|
| مافیا | مافیا | شبها با هم یک نفر را برای حذف انتخاب میکنند |
| شهروند ساده | شهر | توانایی ویژه ندارد؛ فقط بحث و رأی |
| دکتر | شهر | هر شب یک نفر را از حمله مافیا نجات میدهد |
| کارآگاه | شهر | هر شب از گرداننده میپرسد یک نفر مافیاست یا نه |
| پدرخوانده | مافیا | سردسته مافیا که در استعلام کارآگاه بیگناه دیده میشود |
طبق اطلاعات ویکیپدیا، نقشهای پیشرفتهتری هم رایج است؛ مثل محافظ، شهروندی که میتواند شلیک کند، یا نقشی که توانایی دیگران را برای یک شب خنثی میکند. در گروههای ایرانی هم سناریوهای زیادی با اسمهای متفاوت ساخته شده است. پیشنهاد ما برای جمع تازهکار این است که فقط با همین چند نقش پایه شروع کنید.

روند بازی؛ شب و روز
شب اول: آشنایی مافیاها
گرداننده کارتها را مخفیانه پخش میکند و هر نفر فقط نقش خودش را میبیند. بعد میگوید همه چشمها را ببندند. در رایجترین روش، شب اول فقط مافیاها بیدار میشوند تا همدیگر را بشناسند و کسی حذف نمیشود.
روز: بحث، اتهام و رأیگیری
صبح همه چشم باز میکنند. حالا زمان گفتوگوست: چه کسی مشکوک رفتار کرده؟ چه کسی زیادی ساکت است؟ بازیکنها متهم میکنند، از خودشان دفاع میکنند و در آخر رأی میدهند. اگر کسی رأی اکثریت را بیاورد، از بازی بیرون میرود. در بسیاری از گروهها نقش بازیکن اخراجشده اعلام نمیشود تا معما باقی بماند.
شبهای بعد: حمله، نجات و استعلام
گرداننده نقشها را به ترتیب بیدار میکند. مافیاها با اشاره یک نفر را انتخاب میکنند، دکتر یک نفر را نجات میدهد و کارآگاه درباره یک نفر استعلام میگیرد. صبح گرداننده اعلام میکند چه کسی حذف شده؛ مگر اینکه دکتر دقیقاً همان نفر را نجات داده باشد.
این چرخه شب و روز آنقدر تکرار میشود تا یک طرف برنده شود.
شرط برد
شهر وقتی برنده است که همه مافیاها حذف شوند. مافیا وقتی برنده است که تعدادش با تعداد شهروندهای باقیمانده برابر شود، چون از آن به بعد شهر دیگر نمیتواند در رأیگیری اکثریت بیاورد.
فرض کنید هفت نفر ماندهاید: دو مافیا و پنج شهروند. اگر امروز شهر اشتباه رأی بدهد و یک شهروند بیرون برود و امشب هم یکی دیگر حذف شود، فردا صبح دو مافیا و سه شهروند میمانند. یک اشتباه دیگر کافی است تا مافیا ببرد. برای همین رأیهای آخر بازی همیشه پرتنشترین لحظههاست.
چند مافیا برای چند نفر؟
تعادل بازی بیشتر از هر چیز به نسبت مافیا به شهروند بستگی دارد. به نوشته ویکیپدیا، قانون اولیه داویدوف حدود یکسوم بازیکنها را مافیا در نظر میگرفت و پلاتکین برای نسخه گرگینه دو گرگینه و تعداد فرد بازیکن را پیشنهاد کرده تا رأیها مساوی نشود. یک راهنمای آموزشی هم برای سیزده نفر این ترکیب را مثال زده: یک گرداننده، سه مافیا، یک کارآگاه، یک دکتر و هشت شهروند ساده.
بهعنوان یک نقطه شروع تجربی، جدول زیر به کار میآید. اینها قانون رسمی نیستند و بعد از چند بازی باید با سلیقه جمعتان تنظیمشان کنید:
| تعداد بازیکن بدون گرداننده | مافیا | نقشهای ویژه شهر |
|---|---|---|
| ۷ تا ۹ نفر | ۲ | دکتر و کارآگاه |
| ۱۰ تا ۱۲ نفر | ۳ | دکتر و کارآگاه |
| ۱۳ نفر و بیشتر | ۳ یا ۴ | دکتر، کارآگاه و یک نقش دیگر |
نکتههایی برای گرداننده
- ترتیب بیدار کردن نقشها را از قبل روی کاغذ بنویسید تا شبها چیزی جا نیفتد.
- برای هر نقش همان جمله ثابت را بگویید، حتی وقتی آن نقش حذف شده؛ اینطوری کسی از مکث شما چیزی نمیفهمد.
- برای بحث روز زمان مشخص بگذارید تا یک نفر کل بازی را در دست نگیرد.
- بازیکنهای حذفشده را تشویق کنید ساکت بمانند و چیزی لو ندهند.
یک صحنه آشنا: شب یلداست، دوازده نفر دور هم نشستهاند و نصفشان تا حالا مافیا بازی نکردهاند. در چنین جمعی بهتر است بازی اول را کوتاه و با یک دکتر و یک کارآگاه شروع کنید، قانونها را قبل از پخش کارتها یک بار بلند بخوانید و بعد از پایان، نقش همه را رو کنید تا تازهواردها بفهمند چه اتفاقی افتاد. بازی دوم معمولاً خیلی روانتر پیش میرود. برای ایدههای بیشتر برای چنین شبهایی، فهرست بازیهای شب یلدا را ببینید.
نکتههایی برای بازیکنها
اگر شهروند هستید، به الگوی رأیها دقت کنید؛ مافیاها معمولاً کمتر به هم رأی میدهند. اگر مافیا هستید، سختترین کار رفتار عادی است. دوستان نزدیک تغییرهای کوچک را زود میفهمند، پس همانقدر حرف بزنید که همیشه حرف میزنید. جالب است بدانید طبق مطالعههایی که ویکیپدیا به آنها اشاره کرده، در بازیهای واقعی شهروندها معمولاً بیشتر از پیشبینی مدلهای ریاضی میبرند؛ یکی از دلیلها فشار دروغ گفتن طولانی است.
اگر کارآگاه هستید، زود خودتان را لو ندهید؛ کارآگاهی که روز دوم اعلام کند، معمولاً شب بعد حذف میشود. و اگر دکتر هستید، نجات دادن کسی که روز قبل محکم به مافیا اتهام زده، اغلب انتخاب خوبی است.
برای بازیهای دیگری با حالوهوای کشف دروغگو، آموزش بازی ایمپاستر و آموزش بازی کدنیمز را هم ببینید.
کارتهای مافیا در سرگرمیا
برای جمعهایی که میخواهند بازی منظمتر و بدون کاغذپاره پیش برود، بسته کارتهای نقش مافیا کمککننده است. نقشها و سناریوی هر بسته با بسته دیگر فرق دارد، پس پیش از بازی دفترچه همان بسته را بخوانید و نقشها را با تعداد نفرات تطبیق دهید. برای بازیهای نقشآفرینی دیگر، دسته بازیهای نقشآفرینی را ببینید.
[sg-products slugs="mafia-9904-bardia" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="بازی نقش مخفی|گروهی با گرداننده|کارتهای نقش" desc="بسته کارت نقش برای بازی گروهی مافیا. نقشها و تعداد بازیکن پیشنهادی را در دفترچه همین بسته ببینید."]
چند سؤال پرتکرار
مافیا با چند نفر بازی میشود؟
بازی با جمع کوچک هم ممکن است، اما با حدود ده نفر یا بیشتر لذتبخشتر است. یک نفر هم باید گرداننده باشد.
آیا گرداننده هم بازی میکند؟
نه. گرداننده بیطرف است، نقش ندارد و فقط بازی را اداره میکند.
دکتر میتواند خودش را نجات دهد؟
بسته به قانون جمع فرق میکند. در بعضی روشها مجاز نیست و در بعضی فقط یک بار در کل بازی مجاز است. پیش از شروع توافق کنید.
فرق مافیا با گرگینه چیست؟
قانونها تقریباً یکی است؛ گرگینه همان بازی با داستان روستا و گرگینههاست.
مافیا برای بچهها مناسب است؟
بچههای بزرگتر معمولاً از آن لذت میبرند. برای کوچکترها میشود داستان را ملایم کرد، مثلاً به جای حذف، «خواب رفتن» گفت.
حرف آخر
مافیا با چند نقش ساده و یک گرداننده خوب، یکی از بهترین بازیها برای جمعهای بزرگ است. با نقشهای پایه شروع کنید، نسبت مافیا را با جمعتان تنظیم کنید و قانونهای خانگی مثل نجات خود دکتر را پیش از بازی روشن کنید. برای بازیهای گروهی دیگر و راهنماهای بیشتر، سری به سرگرمیا بزنید.
سبد خرید شما خالی است