سبد خرید شما خالی است 
آموزش بازی اونو؛ قوانین کامل، کارت‌های ویژه و امتیازشماری
کمتر خانواده‌ای را می‌شناسم که یک دسته کارت اونو گوشه‌ی کشو نداشته باشد. بازی ساده‌ای است، زود یاد گرفته می‌شود و از بچه‌ی هفت‌ساله تا پدربزرگ می‌توانند دور یک میز بنشینند. اما همین سادگی باعث شده هر جمعی قانون‌های خودش را بسازد؛ یکی کارت جریمه را روی هم می‌گذارد، یکی می‌گوید با کارت ویژه نمی‌شود دست را تمام کرد و آخرش بحث بالا می‌گیرد که «قانون اصلی چیست؟».
این راهنما برای همین لحظه است. در ادامه آموزش بازی اونو را بر اساس دفترچه‌ی رسمی شرکت متل (سازنده‌ی فعلی اونو) قدم‌به‌قدم می‌خوانید: چیدمان اول بازی، کارت‌های ویژه، قانون معروف چالش کارت +۴، گفتن «اونو» و در نهایت امتیازشماری تا ۵۰۰. هر جا قانون رسمی با عادت‌های رایج فرق دارد، صریح گفته‌ام تا دفعه‌ی بعد دعوا سر قانون کوتاه‌تر شود.
اونو چیست و از کجا آمده؟
اونو یک بازی کارتی «خالی‌کردنی» است؛ یعنی هدف این است که زودتر از بقیه همه‌ی کارت‌های دستتان را زمین بگذارید. به نوشته‌ی ویکی‌پدیا، این بازی را مرل رابینز در سال ۱۹۷۱ در آمریکا ساخت و چند سال بعد حق آن فروخته شد. از دهه‌ی نود میلادی هم اونو زیر نام شرکت متل منتشر می‌شود.
طبق دفترچه‌ی رسمی، اونو برای ۲ تا ۱۰ بازیکن و سن ۷ سال به بالا طراحی شده است. یک دست معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد، اما اگر با امتیازشماری تا ۵۰۰ بازی کنید، یک شب کامل را پر می‌کند. اگر دنبال گزینه‌های دیگری برای جمع‌های خانوادگی هستید، فهرست بازی‌های دورهمی خانوادگی را هم ببینید.
کارت‌های داخل جعبه‌ی اونو
نسخه‌ی فعلی اونوی متل ۱۱۲ کارت دارد. کارت‌ها در چهار رنگ قرمز، زرد، سبز و آبی هستند و هر رنگ کارت‌های عددی و چند کارت فرمان دارد. ترکیب کامل دسته طبق دفترچه‌ی رسمی این است:
| نوع کارت | تعداد | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| کارت عددی (۰ تا ۹) | ۷۶ کارت | از هر رنگ ۱۹ کارت |
| کارت +۲، برعکس و رد | ۲۴ کارت | از هر نوع ۸ کارت، دو تا از هر رنگ |
| کارت وایلد (انتخاب رنگ) | ۴ کارت | رنگ بعدی را خودتان انتخاب می‌کنید |
| کارت وایلد +۴ | ۴ کارت | انتخاب رنگ و جریمه‌ی چهار کارتی |
| کارت بُر زدن دست‌ها | ۱ کارت | همه‌ی دست‌ها جمع و دوباره پخش می‌شود |
| کارت قانون دلخواه | ۳ کارت | یک قانون خانگی رویش می‌نویسید |
نسخه‌های قدیمی‌تر ۱۰۸ کارت داشتند و دو کارت آخر جدول را نداشتند. نسخه‌هایی هم که در بازار ایران پیدا می‌شود گاهی تعداد کارت متفاوتی دارند؛ پس اگر جعبه‌ی شما با این جدول جور نبود نگران نشوید و جزئیات را در دفترچه‌ی نسخه‌ی خودتان چک کنید.
چیدمان و شروع بازی
اول هر بازیکن یک کارت برمی‌دارد؛ کسی که بزرگ‌ترین عدد را بیاورد پخش‌کننده می‌شود (کارت‌های علامت‌دار صفر حساب می‌شوند). بعد کارت‌ها دوباره بُر می‌خورند و به هر نفر ۷ کارت داده می‌شود.
- بقیه‌ی کارت‌ها پشت‌ورو وسط میز می‌مانند؛ این دسته‌ی برداشت است.
- کارت بالای دسته رو می‌شود و کنارش می‌نشیند تا دسته‌ی زمین شروع شود.
- اگر کارت اول یک کارت فرمان بود، طبق دفترچه‌ی متل اثرش همان اول اجرا می‌شود.
- نفر سمت چپ پخش‌کننده شروع می‌کند و بازی در جهت عقربه‌های ساعت جلو می‌رود.
نوبت هر بازیکن چطور می‌گذرد؟
قاعده‌ی اصلی یک جمله است: کارتی بگذارید که با کارت روی زمین هم‌رنگ، هم‌عدد یا هم‌علامت باشد. مثلاً اگر روی زمین «۷ قرمز» است، می‌توانید هر کارت قرمز یا هر ۷ دیگری را بازی کنید. کارت وایلد را هم همیشه می‌شود گذاشت.
اگر کارت مناسبی نداشتید، یک کارت از دسته‌ی برداشت برمی‌دارید. اگر همان کارت قابل بازی بود، می‌توانید فوراً زمینش بگذارید؛ وگرنه نوبت به نفر بعدی می‌رسد. یک نکته‌ی کمتر شناخته‌شده: حتی اگر کارت مناسب دارید، می‌توانید عمداً بازی نکنید و کارت بکشید، ولی در آن نوبت فقط همان کارت کشیده‌شده را اجازه دارید بازی کنید.
فرض کنید جمعه‌شب با چهار نفر نشسته‌اید و یک «+۲ سبز» در دست دارید، ولی نفر بعدی فقط دو کارت دارد. شاید بهتر باشد همین حالا کارت را بزنید، نه وقتی که او یک کارت مانده و دیگر دیر شده است. اونو بیش از آن‌که به نظر می‌رسد، بازی زمان‌بندی است.
کارت‌های ویژه و کاری که می‌کنند
هیجان اونو از کارت‌های فرمان می‌آید. هر کدام را باید یا روی هم‌رنگ خودش گذاشت یا روی کارتی با همان علامت.
کارت رد (اسکیپ)
نفر بعدی نوبتش را از دست می‌دهد. در جمع‌های شلوغ، کارت رد بهترین راه برای کند کردن کسی است که کارت‌هایش رو به تمام شدن است.
کارت برعکس
جهت بازی عوض می‌شود. اگر تا حالا ساعتگرد می‌رفتید، از این به بعد پادساعتگرد می‌روید. در بازی دونفره بسیاری از بازیکنان آن را مثل کارت رد حساب می‌کنند.
کارت +۲
نفر بعدی دو کارت برمی‌دارد و نوبتش هم می‌سوزد.
کارت وایلد
رنگ ادامه‌ی بازی را شما انتخاب می‌کنید. این کارت را حتی وقتی کارت قابل بازی دیگری دارید هم می‌توانید بگذارید.
کارت وایلد +۴
رنگ را انتخاب می‌کنید و نفر بعدی چهار کارت برمی‌دارد و نوبتش را از دست می‌دهد. اما یک شرط مهم دارد: فقط وقتی مجازید آن را بازی کنید که هیچ کارتی هم‌رنگِ کارت روی زمین نداشته باشید. داشتن کارت هم‌عدد یا هم‌علامت مانعش نمی‌شود.
کارت بُر زدن دست‌ها و کارت‌های دلخواه
با کارت بُر زدن، همه‌ی کارت‌های دست بازیکنان جمع می‌شود، بُر می‌خورد و از نفر سمت چپِ بازی‌کننده دوباره پخش می‌شود؛ پس ممکن است تعداد کارت‌ها عوض شود. کارت‌های دلخواه هم مثل وایلد عمل می‌کنند، به‌علاوه‌ی قانونی که قبل از بازی با مداد رویشان نوشته‌اید و همه با آن موافق‌اند.
چالش کارت وایلد +۴
این قانون در بیشتر جمع‌های ایرانی فراموش شده، در حالی که بخشی از دفترچه‌ی رسمی است. اگر کسی روی شما +۴ زد و فکر می‌کنید کارت هم‌رنگ داشته، می‌توانید او را «چالش» کنید. او باید دستش را فقط به شما نشان دهد.
- اگر واقعاً کارت هم‌رنگ داشته، خودش به جای شما چهار کارت برمی‌دارد.
- اگر حق با او بوده، شما چهار کارت به‌علاوه‌ی دو کارت اضافه (جمعاً شش کارت) برمی‌دارید.
یک بحث همیشگی دیگر هم «روی هم گذاشتن» کارت‌های جریمه است؛ یعنی جواب دادن به +۲ با یک +۲ دیگر. طبق اطلاعات ویکی‌پدیا، متل اعلام کرده این کار جزو قانون اصلی نیست و یک قانون خانگی است. اگر جمع‌تان دوستش دارد، اشکالی ندارد؛ فقط قبل از شروع روی آن توافق کنید.
گفتن اونو و جریمه‌اش
وقتی کارت یکی‌مانده به آخر را زمین می‌گذارید، باید بلند بگویید «اونو!». اگر یادتان رفت و یکی از بازیکنان قبل از شروع نوبت نفر بعد متوجه شد، دو کارت جریمه برمی‌دارید. اگر کسی متوجه نشد، جریمه‌ای در کار نیست. همین قانون ساده باعث می‌شود همه حواسشان به دست بقیه هم باشد، نه فقط دست خودشان.
اونو یکی از آن بازی‌هایی است که در بازی‌های شب یلدا هم جای ثابتی دارد؛ دقیقاً به خاطر همین فریادهای «اونو» که سر میز به راه می‌افتد.
امتیازشماری و برنده‌ی نهایی
کسی که اول کارت‌هایش تمام شود برنده‌ی آن دست است و امتیاز کارت‌های باقی‌مانده در دست بقیه را برای خودش جمع می‌زند. اگر کارت آخرش +۲ یا +۴ بوده، نفر بعدی اول کارت‌های جریمه را برمی‌دارد و بعد حساب می‌شود.
| کارت باقی‌مانده | امتیاز |
|---|---|
| کارت عددی | به اندازه‌ی عدد روی کارت |
| +۲، برعکس، رد | ۲۰ امتیاز |
| وایلد و وایلد +۴ | ۵۰ امتیاز |
| بُر زدن دست‌ها و کارت دلخواه | ۴۰ امتیاز |
اولین کسی که به ۵۰۰ امتیاز برسد کل بازی را می‌برد. دفترچه یک روش دیگر هم پیشنهاد می‌کند: هر کس امتیاز کارت‌های مانده در دست خودش را یادداشت کند و وقتی یک نفر به ۵۰۰ رسید، کسی که کمترین مجموع را دارد برنده شود. برای جمع‌های کم‌حوصله هم می‌شود اصلاً امتیاز نشمرد و هر دست را یک بازی مستقل دانست.
چند استراتژی ساده برای بردن بیشتر
اونو شانس زیادی دارد، ولی بازیکن باتجربه کمتر می‌بازد. چند عادت که واقعاً کمک می‌کند:
- کارت‌های پرامتیاز را زود خرج کنید؛ اگر کسی ناگهان تمام کند، وایلد در دست شما ۵۰ امتیاز برای اوست.
- وایلد را برای لحظه‌ی گیر افتادن نگه دارید، نه برای عوض کردن رنگ از سر حوصله.
- ببینید نفر بعدی چه رنگی را بازی نمی‌کند؛ احتمالاً آن رنگ را ندارد.
- کارت رد و برعکس را برای وقتی نگه دارید که کسی یک یا دو کارت مانده دارد.
اگر بازی‌های کارتی سبک را دوست دارید، در دسته‌ی بازی‌های کارتی هم می‌توانید گزینه‌های مشابه را ببینید.
اونو در سرگرمیا
در سرگرمیا یک نسخه‌ی اقتصادی ۱۲۴ کارتی از اونو هست که برای بازی خانوادگی با همین قوانین کار می‌کند. چون تعداد کارت‌هایش با نسخه‌ی ۱۱۲ کارتی متل فرق دارد، بهتر است قبل از اولین بازی نگاهی به کارت‌های ویژه‌ی داخل جعبه بیندازید. اگر هم دنبال نسخه‌های متفاوت‌تر هستید، اونو ریک اند مورتی و اونو لایرز هم هستند که قانون‌های مخصوص خودشان را دارند.
[sg-products slugs="uno-124-cards-eco-edition" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="۲ تا ۱۰ نفر|۷ سال به بالا|۱۲۴ کارت" desc="نسخه‌ای از اونو برای بازی خانوادگی و دورهمی؛ قوانین پایه همان اونوی کلاسیک است و کارت‌های ویژه ممکن است با نسخه‌ی اصلی کمی فرق کند."]
سوالات متداول
آیا می‌شود بازی را با کارت ویژه تمام کرد؟
بله. دفترچه‌ی رسمی منعی برای تمام کردن با کارت فرمان یا وایلد ندارد. فقط اگر کارت آخر +۲ یا +۴ باشد، نفر بعدی کارت‌های جریمه را برمی‌دارد و بعد امتیازها شمرده می‌شود.
آیا روی +۲ می‌شود +۲ گذاشت؟
در قانون اصلی نه. این کار یک قانون خانگی رایج است که اگر همه‌ی بازیکنان قبول داشته باشند، می‌توانید اجرا کنید.
اونو برای چند نفر مناسب است؟
طبق جعبه‌ی رسمی برای ۲ تا ۱۰ نفر. به تجربه، بازی با ۴ تا ۶ نفر بیشترین هیجان را دارد؛ با ۱۰ نفر فاصله‌ی بین نوبت‌ها کمی طولانی می‌شود.
اگر دسته‌ی برداشت تمام شود چه می‌شود؟
کارت بالای دسته‌ی زمین را کنار بگذارید، بقیه را بُر بزنید و به عنوان دسته‌ی برداشت تازه استفاده کنید.
بچه‌ها از چند سالگی می‌توانند اونو بازی کنند؟
سن رسمی ۷ سال به بالاست. بچه‌های کوچک‌تر که رنگ‌ها و عددها را می‌شناسند، با کمک بزرگ‌ترها و بدون امتیازشماری هم معمولاً از بازی لذت می‌برند.
جمع‌بندی
اونو با یک قانون ساده شروع می‌شود، هم‌رنگ یا هم‌عدد بگذار، اما ریزه‌کاری‌هایی مثل چالش +۴، جریمه‌ی فراموش کردن «اونو» و امتیازشماری تا ۵۰۰ آن را از یک سرگرمی چنددقیقه‌ای به بازی یک شب کامل تبدیل می‌کند. پیشنهاد من این است که قبل از شروع، دو دقیقه روی قانون‌های خانگی توافق کنید تا وسط بازی کسی دلخور نشود.
برای آشنایی با بازی‌های کارتی و دورهمی دیگر، سری به مجله و فروشگاه سرگرمیا بزنید و بازی بعدی جمع‌تان را پیدا کنید.
