سبد خرید شما خالی است 
آموزش بازی مونوپولی؛ قوانین کامل ملک، اجاره، خانه و هتل
کمتر خانواده‌ای را پیدا می‌کنید که دست‌کم یک بار دور صفحه مونوپولی ننشسته باشد و وسط بازی سر اجاره یک خیابان یا رفتن به زندان بحثش نشده باشد. جالب اینجاست که بخش زیادی از این بحث‌ها از قانون‌هایی می‌آید که اصلاً در دفترچه رسمی نیستند و فقط دهان‌به‌دهان چرخیده‌اند.
این راهنما آموزش بازی مونوپولی را از صفر و بر اساس قوانین رسمی ناشر توضیح می‌دهد: چیدمان اول بازی، نوبت‌ها، صاحب شدن ملک، اجاره، ساخت خانه و هتل، زندان، رهن و ورشکستگی. آخر کار هم چند قانون خانگی رایج را مرور می‌کنیم تا بدانید کدام رسمی است و کدام نه.
مونوپولی در یک نگاه
مونوپولی یک بازی تخته‌ای معامله‌ای است. هر بازیکن با یک مهره دور صفحه‌ای چهل‌خانه‌ای می‌چرخد، ملک‌ها را صاحب می‌شود، از کسانی که روی ملکش می‌ایستند اجاره می‌گیرد و تلاش می‌کند بقیه را ورشکست کند. برنده کسی است که آخر بازی تنها بازیکن باقی‌مانده باشد.
طبق صفحه رسمی هاسبرو، نسخه کلاسیک برای ۲ تا ۸ بازیکن و سن ۸ سال به بالا طراحی شده و داخل جعبه صفحه بازی، ۸ مهره، ۲۸ سند مالکیت، ۱۶ کارت شانس، ۱۶ کارت صندوق، ۳۲ خانه، ۱۲ هتل، دو تاس و بسته پول هست. نسخه‌های مختلف، از جمله نسخه‌های ایرانی، ممکن است در نام خیابان‌ها، مبالغ و حتی بعضی قانون‌ها فرق داشته باشند؛ جزئیات را در دفترچه نسخه خودتان چک کنید.
چیدمان و شروع بازی
اول یک نفر را بانکدار کنید. بانکدار پول، سندها، خانه‌ها و هتل‌ها را نگه می‌دارد و مزایده‌ها را هم اداره می‌کند. اگر خودش هم بازی می‌کند، باید پول شخصی‌اش را کاملاً جدا از پول بانک نگه دارد. در دفترچه قدیمی پارکر برادرز آمده که اگر بیش از پنج نفر بازی کنند، بانکدار می‌تواند فقط کار بانک و مزایده را انجام دهد و بازی نکند.
در قانون کلاسیک هر بازیکن ۱۵۰۰ دلار سرمایه اول دارد. کارت‌های شانس و صندوق را بُر بزنید و رو به پایین سر جایشان بگذارید. همه مهره‌ها روی خانه شروع قرار می‌گیرند، هر نفر تاس می‌ریزد و کسی که بیشترین عدد را بیاورد شروع می‌کند. نوبت‌ها به سمت چپ می‌چرخد. اگر جمعتان ترکیبی از بچه و بزرگ‌تر است و میخواهید بعد از مونوپولی سراغ بازی سبک‌تری بروید، فهرست بازی‌های دورهمی خانوادگی ایده‌های خوبی دارد.
نوبت هر بازیکن چطور پیش می‌رود
در نوبت خودتان دو تاس را می‌ریزید و به اندازه جمع آن‌ها جلو می‌روید. بسته به خانه‌ای که رویش می‌ایستید، کاری انجام می‌دهید. اگر جفت بیاورید، یعنی دو تاس عدد یکسان نشان بدهند، بعد از انجام کار آن خانه دوباره تاس می‌ریزید. اما مراقب باشید: سه بار جفت پشت سر هم یعنی مستقیم به زندان.
هر بار که از خانه شروع رد شوید یا رویش بایستید، ۲۰۰ دلار حقوق می‌گیرید. خیلی‌ها فکر می‌کنند ایستادن دقیق روی شروع پول دوبرابر دارد؛ این یک قانون خانگی است و در دفترچه رسمی نیامده.
جدول زیر کمک می‌کند انواع خانه‌های صفحه را سریع بشناسید:
| نوع خانه | چه اتفاقی می‌افتد | نکته |
|---|---|---|
| خیابان، ایستگاه، شرکت خدماتی | اگر صاحب ندارد، می‌توانید مالکش شوید وگرنه به مزایده می‌رود | اگر صاحب دارد، اجاره می‌پردازید |
| شانس و صندوق | یک کارت برمی‌دارید و دستورش را اجرا می‌کنید | کارت به ته دسته برمی‌گردد |
| مالیات | مبلغ نوشته‌شده را به بانک می‌دهید | مبلغ در نسخه‌ها فرق می‌کند |
| برو به زندان | مستقیم به زندان می‌روید | حقوق شروع را نمی‌گیرید |
| پارکینگ رایگان | هیچ اتفاقی نمی‌افتد | جایزه پولی‌اش قانون خانگی است |
صاحب شدن ملک و مزایده
وقتی روی ملکی می‌ایستید که هنوز صاحب ندارد، دو راه دارید: مبلغ چاپ‌شده روی صفحه را به بانک بدهید و سندش را بگیرید، یا از آن بگذرید. نکته مهمی که اغلب جمع‌ها جا می‌اندازند همین‌جاست؛ اگر شما ملک را نخواهید، طبق قانون رسمی بانکدار باید فوراً آن را به مزایده بگذارد. همه، حتی خود شما، می‌توانند پیشنهاد بدهند و شروع پیشنهاد هم می‌تواند هر عددی باشد.
مزایده دو فایده دارد: بازی را سریع‌تر می‌کند و گاهی ملک ارزان‌تر از ارزش واقعی‌اش دست کسی می‌افتد. فرض کنید جمعه‌شب چهار نفر نشسته‌اید و هیچ‌کس پول کافی برای یک خیابان گران ندارد؛ با مزایده ممکن است همان خیابان با نصف مبلغ به کسی برسد که دقیقاً یک خانه از همان رنگ را دارد.
یک باور غلط دیگر هم رایج است: اینکه باید اول یک دور کامل بچرخید تا اجازه مالکیت داشته باشید. در قانون رسمی چنین شرطی نیست و از همان نوبت اول می‌توانید ملک بگیرید.
اجاره، دسته رنگی و ایستگاه‌ها
اگر روی ملک بازیکن دیگری بایستید، اجاره‌ای را که روی سند نوشته شده می‌پردازید. صاحب ملک باید خودش اجاره را مطالبه کند؛ اگر حواسش نباشد و نفر دوم بعد از شما تاس بریزد، دیگر حق مطالبه آن اجاره را ندارد. ملکی که در رهن است هم اجاره ندارد.
هر خیابان عضو یک دسته رنگی است. وقتی همه خیابان‌های یک رنگ مال یک نفر باشد، اجاره خیابان‌های بدون ساختمان آن دسته دوبرابر می‌شود. ایستگاه‌ها و شرکت‌های خدماتی هم قاعده خودشان را دارند: هرچه تعداد بیشتری از آن‌ها مال شما باشد، اجاره بالاتر می‌رود. رقم دقیق را روی کارت‌های سند ببینید، چون در نسخه‌های مختلف یکسان نیست.
ساخت خانه و هتل
ساختن فقط وقتی مجاز است که همه خیابان‌های یک دسته رنگی را داشته باشید. هزینه هر خانه روی سند نوشته شده و خانه‌ها را از بانک می‌گیرید. قانون مهم این بخش ساخت یکنواخت است: نمی‌توانید روی یک خیابان دو خانه بگذارید در حالی که خیابان دیگرِ همان رنگ هیچ خانه‌ای ندارد. اختلاف تعداد خانه‌ها در یک دسته هیچ‌وقت نباید بیشتر از یکی شود.
روی هر خیابان حداکثر چهار خانه می‌شود ساخت. وقتی روی همه خیابان‌های یک دسته چهار خانه داشتید، می‌توانید چهار خانه هر خیابان را به بانک پس بدهید و با پرداخت هزینه هتل، یک هتل جایش بگذارید. هر خیابان فقط یک هتل می‌گیرد.
کمبود خانه، یک تاکتیک کمتر شناخته‌شده
جعبه کلاسیک فقط ۳۲ خانه و ۱۲ هتل دارد. اگر خانه‌های بانک تمام شود، کسی که می‌خواهد بسازد باید صبر کند تا خانه‌ای برگردد. اگر چند نفر همزمان سراغ تعداد کمی خانه بروند، بانکدار آن‌ها را مزایده می‌گذارد. بعضی بازیکن‌های باتجربه عمداً روی چهار خانه می‌مانند و هتل نمی‌سازند تا خانه کمتری برای بقیه باقی بماند.
زندان؛ چطور می‌روید و چطور بیرون می‌آیید
سه راه شما را به زندان می‌برد: ایستادن روی خانه برو به زندان، کشیدن کارتی که همین را می‌گوید، یا سه بار جفت پشت سر هم. در این حالت نوبتتان تمام می‌شود و حقوق شروع را هم نمی‌گیرید. اگر با تاس عادی روی خانه زندان بایستید، فقط ملاقاتی هستید و جریمه‌ای ندارید.
برای بیرون آمدن این راه‌ها را دارید:
- در یکی از سه نوبت بعدی جفت بیاورید و به اندازه همان عدد جلو بروید؛ البته نوبت اضافه نمی‌گیرید.
- از کارت آزادی از زندان استفاده کنید؛ این کارت را حتی می‌شود با بازیکن دیگری معامله کرد.
- پیش از تاس ریختن ۵۰ دلار جریمه بپردازید.
اگر تا نوبت سوم جفت نیاوردید، باید ۵۰ دلار بدهید و به اندازه تاس جلو بروید. یک نکته مهم: در زندان هم می‌توانید اجاره بگیرید، ملک معامله کنید و ساختمان بسازید. پس زندان آخر بازی‌ها، که صفحه پر از هتل است، گاهی جای امنی است.
رهن، فروش و ورشکستگی
وقتی پول نقد کم می‌آورید، می‌توانید ملک بدون ساختمان را نزد بانک رهن بگذارید و مبلغ رهن نوشته‌شده پشت سند را بگیرید. اگر روی آن دسته ساختمان دارید، اول باید ساختمان‌ها را به نصف هزینه‌شان به بانک برگردانید. برای آزاد کردن رهن، همان مبلغ به‌علاوه ۱۰ درصد بهره را می‌پردازید.
ملک‌های بدون ساختمان را می‌شود با هر مبلغی که توافق کنید به بازیکن دیگری واگذار کرد. اما قرض دادن پول بین بازیکن‌ها مجاز نیست؛ تنها وام بازی همان رهن بانک است.
اگر بدهی‌تان از همه دارایی‌تان بیشتر شود، ورشکست شده‌اید. اگر به یک بازیکن بدهکارید، همه دارایی‌تان به او می‌رسد و ساختمان‌ها به نصف ارزش به بانک برمی‌گردند و پولش به طلبکار داده می‌شود. اگر بدهکار بانک باشید، بانک ملک‌ها را مزایده می‌گذارد. بازی با ماندن آخرین بازیکن تمام می‌شود.
قانون‌های خانگی رایج و نسخه کوتاه بازی
معروف‌ترین قانون خانگی جمع کردن مالیات‌ها وسط صفحه و دادنش به کسی است که روی پارکینگ رایگان می‌ایستد. این کار پول تازه وارد بازی می‌کند و ورشکستگی را عقب می‌اندازد؛ برای همین بازی‌هایی که با این قانون انجام می‌شوند معمولاً طولانی‌تر می‌شوند. حذف مزایده هم همین اثر را دارد. اگر مونوپولی شما همیشه تا نیمه‌شب طول می‌کشد، احتمالاً یکی از همین دو مقصر است.
دفترچه قدیمی پارکر برادرز یک نسخه کوتاه هم پیشنهاد کرده: اول بازی دو سند تصادفی به هر نفر داده می‌شود و پولش را می‌پردازد، برای هتل سه خانه کافی است و بازی با دومین ورشکستگی تمام می‌شود. بعد همه دارایی‌شان را حساب می‌کنند و ثروتمندترین نفر برنده است. برای شب‌هایی که وقت کم است و جمع شلوغ، مثل بازی‌های شب یلدا، این نسخه گزینه خوبی است.
چند نکته برای بازی بهتر
- در دور اول تقریباً هر ملکی را که می‌توانید بگیرید؛ ملک خالی بعداً ابزار معامله است.
- همیشه مقداری پول نقد کنار بگذارید تا با یک اجاره سنگین مجبور به رهن پشت سر هم نشوید.
- معامله را دست‌کم نگیرید؛ گاهی دادن یک خیابان گران برای تکمیل یک دسته ارزان، بازی را عوض می‌کند.
- با بچه‌ها، پیش از شروع قانون‌های خانگی را شفاف کنید تا وسط بازی دعوا نشود.
اگر دنبال بازی‌هایی با حال‌وهوای برنامه‌ریزی و معامله هستید، فهرست بهترین بردگیم‌های استراتژیک را هم ببینید.
نسخه‌های مونوپولی در سرگرمیا
مونوپولی نسخه‌های زیادی دارد. نسخه کلاسیک همان صفحه و قانون‌های آشنایی را دارد که بالاتر توضیح دادیم. مونوپولی طهرون نسخه‌ای با حال‌وهوای تهران است و ممکن است مبالغ و نام خانه‌هایش با نسخه اصلی فرق کند. مونوپولی تاج و تخت برای طرفداران آن مجموعه ساخته شده و مونوپولی دیل یک بازی کارتی کوتاه با همان ایده جمع کردن دسته‌های رنگی است. اگر بازی‌های خانوادگی دیگری هم میخواهید، دسته بازی‌های تخته‌ای را ببینید.
[sg-products slugs="monopoly-classic-signature-edition" layout="feature" kicker="معرفی بازی" points="۸ سال به بالا|معامله و ساخت ملک|بازی خانوادگی" desc="نسخه کلاسیک مونوپولی با صفحه، سندها، خانه‌ها و هتل‌های آشنا. تعداد بازیکن و جزئیات قطعات را روی جعبه همین نسخه ببینید."]
سوالات متداول
مونوپولی برای چند نفر و چه سنی مناسب است؟
نسخه کلاسیک هاسبرو برای ۲ تا ۸ بازیکن و ۸ سال به بالاست. نسخه‌های دیگر ممکن است تعداد متفاوتی داشته باشند، پس روی جعبه را ببینید.
آیا در زندان می‌شود اجاره گرفت؟
بله. طبق قانون رسمی در زندان هم اجاره می‌گیرید و می‌توانید معامله کنید یا بسازید؛ فقط حرکتتان روی صفحه متوقف است.
پول پارکینگ رایگان قانون رسمی است؟
نه. در قانون رسمی پارکینگ رایگان هیچ اثری ندارد. جمع کردن مالیات‌ها برای آن خانه یک قانون خانگی است که بازی را طولانی‌تر می‌کند.
اگر کسی ملک را نخواهد چه می‌شود؟
ملک به مزایده می‌رود و همه بازیکن‌ها، از جمله همان کسی که آن را نخواست، می‌توانند پیشنهاد بدهند.
چرا بازی ما این‌قدر طول می‌کشد؟
معمولاً به خاطر حذف مزایده، پول پارکینگ رایگان یا معامله نکردن. اگر وقت کم است، نسخه کوتاه دفترچه را امتحان کنید.
جمع‌بندی
مونوپولی وقتی با قانون رسمی بازی شود خیلی سریع‌تر و هیجان‌انگیزتر از چیزی است که در خاطر خیلی‌ها مانده. مزایده را جدی بگیرید، دسته رنگی را کامل کنید، یکنواخت بسازید و قانون‌های خانگی را پیش از شروع با جمع هماهنگ کنید. برای آشنایی با بازی‌های دیگر و راهنماهای بیشتر، سری به سرگرمیا بزنید.
