آموزش روبیک ۳ در ۳ برای مبتدیها؛ روش لایهبهلایه در ۷ مرحله
روبیک از آن اسباببازیهایی است که تقریباً همه یک بار امتحانش کردهاند؛ چند دقیقه میچرخانیم، یک وجه را یکرنگ میکنیم و بعد که بقیهی رنگها به هم میریزد، مکعب را گوشهی قفسه میگذاریم. خبر خوب این است که حل روبیک به نبوغ ریاضی نیاز ندارد. با یک روش مرحلهبهمرحله و چند فرمول کوتاه، بیشتر آدمها در یکی دو هفته تمرین میتوانند مکعب را کامل حل کنند.
این آموزش روبیک برای مبتدیهاست و از روش «لایهبهلایه» استفاده میکند؛ همان روشی که بیشتر راهنماهای مبتدی، از جمله راهنمای رسمی روبیک، بر پایهاش ساخته شدهاند. اول با اجزای مکعب و زبان نوشتن حرکتها آشنا میشوید، بعد هفت مرحله را یکییکی جلو میرویم: از صلیب سفید تا چرخاندن گوشههای زرد.
چند نکته دربارهی مکعب روبیک
مکعب روبیک را ارنو روبیک مجارستانی در سال ۱۹۷۴ ساخت. مکعب ۳ در ۳ حدود ۴۳ کوینتیلیون حالت مختلف دارد که فقط یکی از آنها حالت حلشده است. ریاضیدانها ثابت کردهاند هر حالتی از مکعب را میشود با حداکثر ۲۰ حرکت حل کرد. البته روش مبتدی خیلی بیشتر از ۲۰ حرکت لازم دارد، ولی در عوض یاد گرفتنش ساده است.
اگر از معما و بازیهای فکری تکنفره لذت میبرید، بازیهای فکری تکنفره برای بزرگسالان را هم ببینید؛ روبیک یکی از بهترین همراههای همین فهرست است.
اجزای مکعب را بشناسید
اولین قدم این است که مکعب را نه به شکل ۵۴ خانهی رنگی، بلکه به شکل سه نوع قطعه ببینید:
| قطعه | تعداد | تعداد رنگ | نکته |
|---|---|---|---|
| مرکز | ۶ | یک رنگ | هیچوقت جابهجا نمیشود و رنگ هر وجه را تعیین میکند |
| لبه (یال) | ۱۲ | دو رنگ | بین دو مرکز قرار میگیرد |
| گوشه | ۸ | سه رنگ | در گوشهی سه وجه قرار میگیرد |
مهمترین نکتهی این جدول این است: قطعهی مرکز ثابت است. اگر مرکز یک وجه آبی است، آن وجه در پایان آبی خواهد شد. در بیشتر مکعبها سفید روبهروی زرد است، ولی ترتیب رنگها ممکن است در مکعب شما فرق کند؛ کافی است به مرکزها نگاه کنید.
زبان حرکتها؛ نوشتن فرمولها
فرمولهای روبیک با حروف انگلیسی نوشته میشوند و همهی راهنماهای دنیا از همین زبان استفاده میکنند. مکعب را طوری بگیرید که یک وجه روبهروی شما باشد:
- F وجه جلو، B وجه پشت، R وجه راست، L وجه چپ، U وجه بالا و D وجه پایین
- حرف تنها یعنی یک چرخش ربعدور در جهت عقربههای ساعت، وقتی مستقیم به همان وجه نگاه میکنید.
- حرف همراه علامت ' یعنی ربعدور خلاف جهت عقربههای ساعت؛ مثلاً R'
- عدد ۲ بعد از حرف یعنی نیمدور؛ مثلاً U2
یک تمرین کوچک: R را بزنید و ببینید وجه راست به سمت بالا میرود. حالا R' بزنید تا برگردد. همین دو حرکت را چند بار تکرار کنید تا دستتان جهتها را یاد بگیرد.

لایهی اول: صلیب و گوشههای سفید
مرحله ۱: صلیب سفید
مکعب را طوری بگیرید که مرکز سفید بالا باشد. هدف ساختن یک صلیب سفید دور این مرکز است، به شرطی که رنگ دوم هر لبه با مرکز وجه کناریاش جور باشد. مثلاً لبهی سفید-قرمز باید بین مرکز سفید و مرکز قرمز بنشیند.
این مرحله فرمول ثابت ندارد و با کمی آزمون و خطا حل میشود. یک ترفند ساده: لبه را به ردیف پایین ببرید طوری که رنگ سفیدش رو به پایین باشد، ردیف پایین را بچرخانید تا رنگ دیگرش زیر مرکز همرنگش بیاید و بعد با نیمدور همان وجه، آن را به بالا بیاورید. اگر سفید لبه رو به بیرون بود، کمی آزمون و خطا لازم است تا جهتش درست شود.
مرحله ۲: گوشههای سفید
حالا باید چهار گوشهی سفید را کنار صلیب بنشانید تا وجه سفید و ردیف اول کامل شود. مکعب را با سفید رو به بالا نگه دارید. یک گوشهی سفید را در ردیف پایین پیدا کنید و ردیف پایین را بچرخانید تا گوشه درست زیر جای خودش، در جلو-راست، قرار بگیرد. حالا این فرمول را آنقدر تکرار کنید تا گوشه با جهت درست سر جایش بنشیند:
R' D' R D
ممکن است دو، چهار یا شش بار تکرار لازم باشد. نگران به هم ریختن موقت ردیف پایین نباشید؛ وقتی گوشه درست شد، بقیه هم سر جایشان برمیگردند. اگر گوشهای سر جای خودش است ولی جهتش غلط است، با همین فرمول اول آن را به ردیف پایین بیاورید و دوباره بنشانید.
لایهی دوم: مرحله ۳، ردیف وسط
در ردیف بالا دنبال لبهای بگردید که زرد ندارد. ردیف بالا را بچرخانید تا رنگ جلویی آن لبه با مرکز جلو یکی شود. حالا ببینید رنگ بالایی لبه با مرکز راست جور است یا مرکز چپ:
- اگر باید به راست برود: U R U' R' U' F' U F
- اگر باید به چپ برود: U' L' U L U F U' F'
اگر لبهای در ردیف وسط سر جایش است ولی برعکس نشسته، یکی از همین فرمولها را بزنید تا به ردیف بالا بیاید، بعد دوباره درستش کنید. بعد از این مرحله، دو ردیف از سه ردیف مکعب حل شده است.
لایهی سوم: حل وجه زرد
از اینجا چهار مرحلهی کوتاه میماند که هر کدام یک فرمول دارد.
مرحله ۴: صلیب زرد
به وجه بالا نگاه کنید. لبههای زرد یکی از سه شکل را میسازند: یک نقطه (فقط مرکز)، یک «L» یا یک خط. فرمول این مرحله:
F R U R' U' F'
- اگر خط دارید، خط را افقی نگه دارید و فرمول را یک بار بزنید.
- اگر شکل «L» دارید، آن را طوری بگیرید که دو بازویش رو به پشت و چپ باشد و فرمول را بزنید.
- اگر فقط نقطه دارید، فرمول را بزنید تا به یکی از دو حالت بالا برسید.
مرحله ۵: جابهجایی لبههای زرد
حالا صلیب زرد دارید، ولی ممکن است رنگ کناری لبهها با مرکزها جور نباشد. ردیف بالا را بچرخانید تا دستکم دو لبه جور شوند. این فرمول لبهی جلو و لبهی چپ را با هم عوض میکند:
R U R' U R U2 R' U
شاید لازم شود مکعب را بچرخانید و فرمول را یک بار دیگر هم بزنید.
مرحله ۶: جای درست گوشههای زرد
در این مرحله فقط مهم است هر گوشه سر جای درستش باشد، حتی اگر چرخیده باشد. گوشهای که رنگهایش با سه مرکز اطرافش جور است، سر جایش است. آن گوشه را در جلو-راست-بالا نگه دارید و این فرمول را بزنید:
U R U' L' U R' U' L
این فرمول سه گوشهی دیگر را بین هم میچرخاند. شاید دو بار لازم شود. اگر هیچ گوشهای سر جایش نیست، فرمول را با هر جهتی یک بار بزنید تا یکی درست شود.
مرحله ۷: چرخاندن گوشههای زرد
آخرین مرحله همان فرمول آشنای مرحلهی دوم است. یک گوشهی حلنشده را در جلو-راست-بالا بگیرید و این فرمول را دو یا چهار بار بزنید تا زرد آن رو به بالا شود:
R' D' R D
بعد، فقط ردیف بالا را بچرخانید تا گوشهی حلنشدهی بعدی به همان جا بیاید و دوباره تکرار کنید. هیچوقت در این مرحله کل مکعب را نچرخانید. وسط کار دو ردیف پایین به هم میریزد و این طبیعی است؛ با تمام شدن آخرین گوشه، همه چیز سر جایش برمیگردد.
فرض کنید به همینجا رسیدهاید و دلتان میخواهد مکعب را نیمهکاره رها کنید چون پایین به هم ریخته. اعتماد کنید و ادامه دهید؛ این همان لحظهای است که بیشتر تازهکارها مکعب را خراب میکنند.
چطور سریعتر شویم؟
بعد از اولین حل کامل، تمرین روزانه مهمتر از یاد گرفتن روشهای پیشرفته است. چند پیشنهاد:
- فرمولها را بدون نگاه کردن به کاغذ تمرین کنید تا به حافظهی دست بسپارید.
- صلیب سفید را بدون نگاه کردن به راهنما بسازید؛ بیشترین زمان آزاد شما همینجاست.
- زمان هر حل را یادداشت کنید تا پیشرفت را ببینید.
- مکعب روان و خوشدست، چرخاندن را راحتتر میکند.
روبیک برای بچههای مدرسهای هم تمرین تمرکز خوبی است؛ ایدههای مشابه را در بازیهای منطقی برای دورهی متوسطه هم پیدا میکنید.
روبیک در سرگرمیا
برای تمرین روش مبتدی، مکعب ۳ در ۳ استاندارد کافی است. مکعبهای خودرنگ برچسب ندارند و رنگ روی خود قطعه است، پس با استفادهی زیاد برچسبی کنده نمیشود. اگر دنبال سرگرمیهای مشابه هستید، دستهی بازیهای فکری را هم ببینید.
[sg-products slugs="fekra-rubik-3x3" layout="feature" kicker="معرفی محصول" points="مکعب ۳ در ۳|خودرنگ و بدون برچسب" desc="مکعب روبیک ۳ در ۳ خودرنگ برای تمرین حل لایهبهلایه و سرگرمی فکری تکنفره."]
چند سؤال پرتکرار
یاد گرفتن حل روبیک چقدر طول میکشد؟
بستگی به حوصله و تمرین دارد. خیلیها با روزی نیم ساعت تمرین، در چند روز تا دو هفته اولین حل کامل را تجربه میکنند.
آیا باید همهی فرمولها را حفظ کنم؟
در این روش فقط شش فرمول کوتاه دارید که یکیشان دو بار تکرار میشود. اول از روی کاغذ بزنید؛ بعد از چند بار تکرار، دستتان خودش یاد میگیرد.
اگر وسط مرحلهی آخر مکعب به هم ریخت چه کنم؟
در مرحلهی هفتم به هم ریختن ردیفهای پایین طبیعی است. فقط مطمئن شوید که کل مکعب را نچرخاندهاید و فرمول را کامل، با حرکت آخر، زدهاید.
بچهها از چند سالگی میتوانند روبیک حل کنند؟
سن مشخصی وجود ندارد. بچههایی که حوصلهی دنبال کردن مراحل را دارند، معمولاً در سالهای دبستان میتوانند با کمک بزرگترها روش مبتدی را یاد بگیرند.
خلاصه
حل روبیک با روش لایهبهلایه یعنی هفت مرحلهی پشتسرهم: صلیب سفید، گوشههای سفید، ردیف وسط، صلیب زرد، جابهجایی لبههای زرد، جای درست گوشهها و در نهایت چرخاندن گوشهها. هیچکدام از این مراحل سخت نیست؛ فقط صبر و چند بار تکرار میخواهد. اولین حل کامل حس خیلی خوبی دارد و بعد از آن، سرعت گرفتن فقط مسئلهی تمرین است.
برای پیدا کردن معماها و بازیهای فکری دیگر، سری به مجله و فروشگاه سرگرمیا بزنید.
سبد خرید شما خالی است