سبد خرید شما خالی است 
بازی برای یادگیری زبان انگلیسی کودکان؛ ۸ بازی خانگی برای دبستانی‌ها
خیلی از پدر و مادرها دوست دارند بچه‌شان از همان سال‌های دبستان با زبان انگلیسی آشنا شود، اما نمی‌خواهند این آشنایی به کلاس خسته‌کننده و حفظ کردن لیست لغت تبدیل شود. خبر خوب این است که بخش بزرگی از یادگیری زبان در این سن می‌تواند با بازی برای یادگیری زبان انگلیسی اتفاق بیفتد: بازی‌هایی ساده، کوتاه و خانگی که بچه‌ها در آن‌ها کلمه‌ها را می‌شنوند، تکرار می‌کنند و بی‌آنکه حس امتحان داشته باشند به کار می‌برند.
در این مطلب از مجموعه «بازی و یادگیری» سراغ بازی‌های آموزش زبان انگلیسی برای کودکان دبستانی رفته‌ایم: اینکه از چه موضوع‌هایی شروع کنیم، ۸ بازی خانگی بدون نیاز به وسیله خاص، چند بازی آماده که می‌توانند کمک کنند و اینکه چطور بازی کنیم تا انگلیسی برای بچه‌ها لذت‌بخش بماند. اگر دنبال تصویر کلی بازی‌های آموزشی در هر پایه هستید، راهنمای پایه‌به‌پایه بازی‌های آموزشی دبستان را هم ببینید.
چرا بازی برای یادگیری زبان انگلیسی کودکان مفید است؟
بچه‌ها زبان اول خود را هم از راه شنیدن، تقلید و بازی یاد گرفته‌اند. سارا رید، از مدرسان بریتیش کانسیل، در مقاله‌ای درباره حمایت از یادگیری انگلیسی در خانه توضیح می‌دهد که بچه‌ها از راه بازی و آزمون و خطا یاد می‌گیرند و بازی‌های آشنایی مثل قایم‌باشک یا لباس‌پوشی نقش‌آفرینی را می‌شود به انگلیسی هم انجام داد. او همچنین یادآوری می‌کند که بچه‌ها معمولاً یک کلمه را بارها می‌شنوند تا خودشان آن را به زبان بیاورند؛ یعنی دوره‌ای که بچه بیشتر گوش می‌دهد و کمتر حرف می‌زند، طبیعی است.
بازی چند مزیت مهم دارد: تکرار را طبیعی می‌کند (بچه ده بار یک کلمه را می‌گوید بدون اینکه خسته شود)، ترس از اشتباه را کم می‌کند و کلمه را به حرکت، تصویر یا خنده گره می‌زند. برای همین بازی‌های آموزش زبان انگلیسی در خانه می‌توانند تمرین مفیدی در کنار کلاس زبان یا درس مدرسه باشند؛ البته جایگزین آموزش منظم نیستند.
از چه موضوع‌هایی شروع کنیم؟
تیم LearnEnglish Kids بریتیش کانسیل برای شروع، موضوع‌های نزدیک به زندگی روزمره بچه را پیشنهاد می‌کند: اعداد، رنگ‌ها، صفت‌های ساده، اعضای بدن، اسباب‌بازی‌ها، لباس‌ها، حیوانات و خوراکی‌ها. پیشنهاد جالب دیگرشان این است که بگذارید خود بچه در انتخاب موضوع نقش داشته باشد؛ بچه‌ای که عاشق حیوانات است، با کلمه‌های حیوانات زودتر درگیر می‌شود.
| موضوع | نمونه کلمه‌ها | بازی مناسب |
|---|---|---|
| رنگ‌ها و اعداد | red، blue، one، two | شکار رنگ، بازی پله |
| حیوانات | cat، dog، fish | ادا درآوردن، کارت حافظه |
| اعضای بدن | head، hand، nose | «سایمون می‌گوید» |
| لباس و اسباب‌بازی | shoe، hat، ball | کیسه اسرارآمیز، جمع کردن اتاق |
| خوراکی‌ها | apple، bread، milk | بازی خرید، آشپزی با هم |
اگر فرزندتان هنوز در خواندن و نوشتن فارسی هم در حال جاافتادن است، فشار برای نوشتن انگلیسی لازم نیست. در سال‌های اول، شنیدن، گفتن و شناختن تصویر و کلمه کافی است. برای تقویت پایه حروف فارسی، بازی‌های آموزش حروف الفبا برای کلاس اول را ببینید.
۸ بازی خانگی برای یادگیری زبان انگلیسی
این بازی‌ها بیشتر از فهرست پیشنهادی بریتیش کانسیل (بازی‌های کارتی، حرکتی و کلمه‌ای) گرفته شده‌اند و ما آن‌ها را برای خانواده‌های فارسی‌زبان ساده و گام‌به‌گام کرده‌ایم. برای هیچ‌کدام وسیله گران لازم نیست.
۱. I Spy (من چیزی می‌بینم که…)
هدف: تمرین رنگ‌ها، اشیای خانه و صدای اول کلمه. روش: یک نفر چیزی را در اتاق انتخاب می‌کند و می‌گوید «I spy something red» یا برای بچه‌های بزرگ‌تر «something beginning with b». بقیه حدس می‌زنند و اسم انگلیسی آن را می‌گویند. سن پیشنهادی: از پیش‌دبستانی تا پایان دبستان. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۲. Simon Says (سایمون می‌گوید)
هدف: شنیدن و فهمیدن دستورهای ساده و اعضای بدن. روش: شما دستور می‌دهید: «Simon says touch your nose». بچه فقط وقتی باید انجام دهد که جمله با «Simon says» شروع شده باشد. اگر گفتید «touch your head» بدون «Simon says» و بچه انجام داد، با خنده نوبت عوض می‌شود. سن: ۵ سال به بالا. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه. این بازی به تمرکز شنیداری هم کمک می‌کند.
۳. کارت حافظه (Memory)
هدف: تثبیت لغت با تصویر. روش: ۶ تا ۱۰ جفت کارت بسازید: روی یک کارت تصویر (مثلاً سیب) و روی کارت دیگر کلمه apple، یا دو تصویر یکسان. کارت‌ها را برعکس بچینید؛ هر نفر دو کارت برمی‌گرداند و اسم انگلیسی را بلند می‌گوید. اگر جفت بود، برمی‌دارد. سن: ۵ سال به بالا. مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه. برای ایده‌های بیشتر، بازی‌های تقویت حافظه کودکان را ببینید.
۴. بازی کیم (Kim's Game)
هدف: مرور لغت و دقت. روش: ۵ تا ۸ شیء یا کارت را روی میز بگذارید و اسم انگلیسی همه را با هم بگویید. بچه چشمش را می‌بندد، شما یکی را برمی‌دارید و او باید بگوید چه چیزی کم شده: «The pen is missing!». سن: ۶ سال به بالا. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۵. کیسه اسرارآمیز (Mystery Bag)
هدف: لغت‌های اشیا و صفت‌های ساده مثل big، small، soft. روش: چند اسباب‌بازی یا وسیله را در یک کیسه پارچه‌ای بگذارید. بچه بدون نگاه کردن دست می‌برد، لمس می‌کند و حدس می‌زند: «It's a ball!». بچه‌های بزرگ‌تر می‌توانند قبل از درآوردن توصیفش کنند: «It's small and soft». سن: ۵ تا ۹ سال. مدت: ۱۰ دقیقه.
۶. ساعت چند است آقا گرگه؟ (What's the time, Mr Wolf?)
هدف: اعداد و جمله‌های پرسشی. روش: یک نفر «گرگ» است و پشت به بقیه می‌ایستد. بقیه با هم می‌پرسند «What's the time, Mr Wolf?» و گرگ عددی می‌گوید، مثلاً «Three o'clock!»؛ بچه‌ها همان‌قدر قدم جلو می‌آیند. هر وقت گرگ گفت «Dinner time!» برمی‌گردد و دنبالشان می‌کند. سن: ۵ تا ۱۰ سال، برای حیاط یا پارک. مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
۷. حدس کلمه با خط‌چین (Hangman ساده‌شده)
هدف: حروف الفبای انگلیسی و املای کلمه‌های کوتاه. روش: برای یک کلمه سه یا چهار حرفی (مثل cat) خط‌چین بکشید. بچه حرف‌ها را به انگلیسی حدس می‌زند. به‌جای شکل دار زدن، می‌توانید یک گل یا آدم‌برفی بکشید که با هر حدس اشتباه یک بخشش کامل شود. سن: از وقتی بچه حروف انگلیسی را می‌شناسد، معمولاً ۷ سال به بالا. مدت: ۱۰ دقیقه.
۸. شکار صدا و لی‌لی حروف
هدف: آشنایی با صدای حروف (فونیکس). روش: بریتیش کانسیل پیشنهاد می‌کند بچه‌ها دنبال اشیایی بگردند که با یک صدای مشخص شروع می‌شوند، یا روی زمین حروف را بکشند و لی‌لی کنند. مثلاً بگویید «Find something that starts with /b/» و بچه توپ (ball) یا کتاب (book) بیاورد. ساختن حروف با خمیربازی هم نسخه آرام‌تر همین بازی است. سن: ۵ تا ۸ سال. مدت: ۱۰ دقیقه.
بازی‌های آماده که می‌توانند کمک کنند
کنار بازی‌های خانگی، چند بازی کارتی آماده هم برای تمرین زبان انگلیسی در خانه طراحی شده‌اند. نکته مهم این است که بازی آماده را با سطح بچه هماهنگ کنید:
- بازی‌های تصویری سرعتی: مثل «تیزبین کلمات انگلیسی» که طبق صفحه محصول برای حدود ۳ تا ۸ سال و از ۲ نفر به بالاست و بچه را با تصویر و مفاهیم ساده آشنا می‌کند. خود صفحه محصول هم تأکید می‌کند که این بازی ابزار کمکی است و برای آموزش کامل زبان کافی نیست.
- بازی‌های ساخت کلمه: مثل «دوکارتی انگلیسی» که طبق صفحه محصول برای ۵ سال به بالا و ۲ تا ۶ بازیکن است و روی کلمه‌های سه‌حرفی کار می‌کند؛ بچه باید حروف انگلیسی را از قبل بشناسد.
- بازی‌های کارتی عمومی: بازی‌هایی مثل «جفت‌ها را پیدا کن» یا Snap را با هر دسته کارت تصویری می‌شود به انگلیسی بازی کرد؛ کافی است قانون بگذارید که اسم کارت را به انگلیسی بگویند.
برای دیدن بازی‌های آموزشی متناسب با هر پایه، صفحه‌های بازی‌های آموزشی کلاس سوم و کلاس چهارم را هم می‌توانید ببینید.
[sg-products slugs="bazita-tizbin-english-words, bazita-do-karti-english" title="بازی‌های کارتی برای تمرین انگلیسی"]
چطور بازی کنیم که انگلیسی شیرین بماند؟
- کوتاه و منظم: طبق توصیه تیم LearnEnglish Kids، جلسه‌های کوتاه و پرتکرار بهتر از جلسه‌های طولانی و پراکنده‌اند؛ برای بچه‌های کوچک حدود ۱۵ دقیقه کافی است و با بزرگ‌تر شدن تمرکز، می‌شود آن را بیشتر کرد.
- یک زمان ثابت: مثلاً یک بازی کلمه بعد از مدرسه یا یک قصه انگلیسی قبل از خواب. شروع هر جلسه با یک جمله ثابت (مثل «It's English time!») به بچه کمک می‌کند بداند چه انتظاری داشته باشد.
- از علاقه بچه شروع کنید: فوتبال، حیوانات، ماشین یا آشپزی؛ هر موضوعی که بچه دوست دارد، بهترین در ورود به لغت‌هاست.
- اشتباه را جشن بگیرید، نه اصلاح: اگر بچه گفت «two cat»، شما در جواب بگویید «Yes, two cats!» بدون اینکه بگویید غلط گفتی. بریتیش کانسیل هم تأکید می‌کند که اشتباه و دیر حرف زدن طبیعی است.
- تحسین تلاش: «چه خوب که امتحانش کردی» اثر بهتری از «آفرین که درست گفتی» دارد.
- بدون مقایسه: بچه را با همکلاسی یا خواهر و برادرش مقایسه نکنید؛ هر بچه سرعت خودش را دارد.
- با بازی تمام کنید: یکی از توصیه‌های LearnEnglish Kids این است که جلسه انگلیسی را با یک بازی تمام کنید تا خاطره خوبی بماند.
- هماهنگی با معلم: اگر بچه کلاس زبان می‌رود، لغت‌های همان هفته را از معلم بپرسید و در بازی‌ها استفاده کنید.
اگر با وجود تمرین منظم، بچه در یادگیری حروف و خواندن (فارسی یا انگلیسی) سختی پایداری دارد، بهتر است با معلم و در صورت نیاز با متخصص صحبت کنید. مطلب بازی‌هایی برای کمک به کودکان با نارساخوانی هم ممکن است برایتان مفید باشد.
سوالات متداول
بهترین بازی برای یادگیری زبان انگلیسی کودکان کدام است؟
بازی واحدی بهترین نیست. برای بچه‌های کوچک‌تر بازی‌های حرکتی مثل Simon Says و I Spy جواب می‌دهند و برای بچه‌هایی که حروف را می‌شناسند، کارت حافظه کلمه و تصویر و حدس کلمه با خط‌چین. بهترین بازی همان است که بچه دوست دارد دوباره بازی‌اش کند.
از چند سالگی بازی انگلیسی را شروع کنیم؟
بازی‌های شنیداری و حرکتی را می‌شود خیلی زود شروع کرد؛ مقاله بریتیش کانسیل درباره حمایت در خانه حتی برای بچه‌های حدود دو تا شش سال نوشته شده است. بازی‌هایی که به خواندن و نوشتن نیاز دارند را بهتر است وقتی شروع کنید که بچه حروف را می‌شناسد.
روزی چقدر بازی انگلیسی کافی است؟
برای بچه‌های کوچک حدود ۱۵ دقیقه در روز کافی است. نظم مهم‌تر از طول جلسه است؛ ۱۵ دقیقه هر روز معمولاً بهتر از یک ساعت در هفته است.
بازی برای یادگیری زبان انگلیسی در کلاس هم جواب می‌دهد؟
بله. بیشتر بازی‌های این مطلب مثل Simon Says، ساعت چند است آقا گرگه و کارت حافظه برای گروه هم مناسب‌اند و معلم‌ها می‌توانند آن‌ها را در چند دقیقه پایانی کلاس اجرا کنند.
بازی موبایل یا اپلیکیشن کافی نیست؟
اپلیکیشن‌ها می‌توانند منبع خوبی برای شنیدن تلفظ باشند، اما بازی رودررو با پدر و مادر یا دوستان فرصت حرف زدن واقعی، حرکت و ارتباط را می‌دهد. بهتر است صفحه‌نمایش فقط بخشی از برنامه باشد.
جمع‌بندی
بازی برای یادگیری زبان انگلیسی کودکان قرار نیست کلاس را جایگزین کند؛ قرار است انگلیسی را به بخشی شاد و آشنا از روزمره بچه تبدیل کند. با چند موضوع ساده شروع کنید، هر روز چند دقیقه بازی کنید، اشتباه را طبیعی بدانید و بگذارید بچه در انتخاب بازی نقش داشته باشد. اگر بچه شما به سال‌های آخر دبستان رسیده، بازی‌های آموزش کسر برای کلاس پنجم و ششم و بازی‌های فکری برای متوسطه اول را هم ببینید. برای دیدن مطالب و بازی‌های بیشتر به صفحه اصلی سرگرمیا سر بزنید.
منابع
- British Council — Ten ways to support your child's English learning at home (Sarah Reid)
- British Council Singapore — How to teach your kids English at home (Jo Blackmore, LearnEnglish Kids)
- LearnEnglish Kids (British Council) — Top tips for parents
- صفحه‌های محصول «تیزبین کلمات انگلیسی» و «دوکارتی انگلیسی» در سرگرمیا
