سبد خرید شما خالی است 
بازی آموزشی کلاس دوم؛ ۸ بازی خانگی برای جمع و تفریق، ساعت و پول
کلاس دوم برای خیلی از بچه‌ها سال «محکم کردن» است: حروف و اعداد کلاس اول حالا باید روان‌تر شوند، جمع و تفریق بزرگ‌تر می‌شود و مفاهیم تازه‌ای مثل ساعت و پول هم کم‌کم وارد زندگی روزمره‌شان می‌شود. خبر خوب این است که بیشتر این مهارت‌ها را می‌شود با بازی‌های ساده خانگی، بدون کاربرگ و بدون اجبار، تمرین کرد.
در این راهنما چند بازی آموزشی کلاس دوم را برای تمرین جمع و تفریق، شمارش، ساعت و پول معرفی کرده‌ایم؛ بازی‌هایی که با تاس، کارت، کاغذ و وسایل خانه انجام می‌شوند. این مقاله بخشی از مجموعه بازی‌های آموزشی دبستان؛ پایه به پایه است و ادامه‌ای برای بازی‌های ریاضی کلاس اول به حساب می‌آید.
بچه‌ها در کلاس دوم معمولاً چه چیزهایی تمرین می‌کنند؟
محتوای دقیق هر پایه به برنامه درسی هر کشور و کتاب درسی همان سال بستگی دارد و بهترین مرجع، کتاب درسی و معلم فرزندتان است. برای یک تصویر کلی، سایت Understood.org (که مهارت‌ها را بر اساس نظام آموزشی آمریکا توضیح می‌دهد) می‌گوید بچه‌های کلاس اول و دوم (حدود ۶ تا ۸ سال) معمولاً روی این مهارت‌ها کار می‌کنند:
- جمع و تفریق پایه تا ۲۰
- شمردن تا ۱۰۰ به‌صورت یکی‌یکی، دوتا‌دوتا، پنج‌تا‌پنج‌تا و ده‌تا‌ده‌تا
- نوشتن و شناختن اعداد ۰ تا ۱۰۰
- شناختن سکه‌ها و ارزش آن‌ها
- خواندن و ساختن یک نمودار میله‌ای ساده
همان منبع کار جدی‌تر با پول را در کلاس سوم آورده و مهارت مشخصی درباره ساعت برای کلاس دوم فهرست نکرده است. با این حال، آشنایی با ساعت و پول در زندگی روزمره (ساعت رفتن به مدرسه، خرید کوچک از مغازه) از همین سن‌ها شروع می‌شود و بازی می‌تواند این آشنایی را شیرین‌تر کند. اگر میخواهید بدانید کتاب امسال فرزندتان دقیقاً چه چیزی دارد، فهرست فصل‌ها را از معلم بپرسید.
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) هم در گزارش «قدرت بازی» توضیح می‌دهد که بازی با قانون‌های مشخص و هدف روشن، فرصتی برای تمرین خودکنترلی، حافظه فعال و انعطاف ذهنی است؛ همان مهارت‌هایی که در حل مسئله ریاضی هم به کار می‌آیند.
۸ بازی آموزشی کلاس دوم در خانه
۱. فروشگاه خانگی (بازی با پول)
هدف: آشنایی با پول، جمع و تفریق در موقعیت واقعی. روش: چند وسیله خانه (کتاب، میوه، اسباب‌بازی) را روی میز بچینید و روی هر کدام برچسب قیمت ساده بزنید (مثلاً اعداد کوچک تا ۲۰). یک نفر فروشنده و دیگری خریدار است. خریدار با پول بازی یا کارت‌های عددی خرید می‌کند و فروشنده باید باقی پول را حساب کند. نقش‌ها را عوض کنید. مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
۲. آقا گرگه ساعت چنده؟
هدف: گفتن و شنیدن ساعت، شمارش قدم‌ها. روش: یک نفر «آقا گرگه» است و پشت به بقیه می‌ایستد. بچه‌ها می‌پرسند «آقا گرگه ساعت چنده؟» و گرگ مثلاً می‌گوید «ساعت سه»؛ همه سه قدم جلو می‌آیند. وقتی گرگ گفت «وقت شامه!» برمی‌گردد و دنبال بچه‌ها می‌کند. برای تمرین بیشتر، گرگ ساعت را روی یک ساعت کاغذی نشان دهد و بچه‌ها آن را بخوانند. مدت: ۱۰ دقیقه.
۳. ساعت کاغذی و برنامه روز
هدف: خواندن ساعت‌های کامل و نیم‌ساعت. روش: با یک بشقاب کاغذی و دو عقربه مقوایی ساعت بسازید. شما یک کار روزانه را می‌گویید («ساعت شام»، «ساعت خواب») و بچه عقربه‌ها را روی ساعت همیشگی آن کار تنظیم می‌کند. بعد جای‌تان را عوض کنید. مدت: ۱۰ دقیقه.
۴. مسابقه جمع با دو تاس
هدف: جمع سریع تا ۱۲ و بعد تا ۲۰. روش: هر نفر دو تاس می‌اندازد و حاصل جمع را می‌گوید. اولین کسی که مجموع امتیازهایش به عدد هدف (مثلاً ۵۰) برسد برنده است. برای سخت‌تر کردن، سه تاس بیندازید یا حاصل را از عدد ۲۰ کم کنید. مدت: ۱۰ دقیقه.
۵. جفت ده
هدف: ساختن عدد ۱۰ با دو عدد (پایه جمع و تفریق ذهنی). روش: کارت‌های ۱ تا ۹ (از دو دست کارت یا کاغذ) را پشت‌ورو بچینید. هر نفر دو کارت برمی‌گرداند؛ اگر جمعشان ۱۰ شد، آن جفت مال اوست. مثل بازی حافظه است، با کمی حساب. مدت: ۱۰ دقیقه.
۶. پرش شمارشی
هدف: شمردن دوتا‌دوتا، پنج‌تا‌پنج‌تا و ده‌تا‌ده‌تا. روش: با هر پرش یا هر بار پاس دادن توپ، عدد بعدی را بگویید: «۵، ۱۰، ۱۵…». هر کس اشتباه کرد، شمارش از اول با ضریب دیگری شروع می‌شود. برای روزهایی که بچه انرژی زیادی دارد عالی است. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۷. نمودار خانوادگی
هدف: جمع‌آوری اطلاعات و ساختن نمودار میله‌ای ساده. روش: بچه از اعضای خانواده یا مهمان‌ها یک سؤال می‌پرسد («میوه موردعلاقه‌ات چیست؟») و برای هر جواب یک مربع روی کاغذ شطرنجی رنگ می‌کند. بعد با هم می‌خوانید کدام میوه بیشترین رأی را آورد و چند تا بیشتر از بقیه. مدت: ۱۵ دقیقه.
۸. قصه مسئله
هدف: فهم مسئله‌های کلامی جمع و تفریق. روش: با اسباب‌بازی‌ها یک قصه کوتاه بسازید: «هفت ماشین در پارکینگ بودند، سه‌تا رفتند…» و بپرسید چند تا ماند. بعد نوبت بچه است که برای شما قصه مسئله بسازد. ساختن مسئله، فهم آن را عمیق‌تر می‌کند. مدت: ۱۰ دقیقه.
جدول بازی‌ها و مهارت‌ها
| بازی | مهارت | وسیله | مدت |
|---|---|---|---|
| فروشگاه خانگی | پول، جمع و تفریق | وسایل خانه، پول بازی | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه |
| آقا گرگه ساعت چنده؟ | گفتن ساعت، شمارش | بدون وسیله | ۱۰ دقیقه |
| ساعت کاغذی | خواندن ساعت | بشقاب کاغذی، مقوا | ۱۰ دقیقه |
| مسابقه جمع با تاس | جمع سریع | دو یا سه تاس | ۱۰ دقیقه |
| جفت ده | ساختن ۱۰، حافظه | کارت ۱ تا ۹ | ۱۰ دقیقه |
| پرش شمارشی | شمارش چندتا‌چندتا | توپ یا بدون وسیله | ۵ تا ۱۰ دقیقه |
| نمودار خانوادگی | جمع‌آوری داده، نمودار | کاغذ شطرنجی، مداد رنگی | ۱۵ دقیقه |
| قصه مسئله | مسئله کلامی | اسباب‌بازی | ۱۰ دقیقه |
بازی‌های آماده که می‌توانند کمک کنند
کنار بازی‌های خانگی، بعضی بازی‌های آماده هم تمرین را جذاب‌تر می‌کنند:
- بازی‌های تاس و صفحه: هر بازی که در آن تاس انداخته و خانه شمرده می‌شود، جمع ذهنی را تمرین می‌دهد.
- بازی‌های کارتی عددی: بازی‌هایی که باید عدد بزرگ‌تر یا جمع مشخصی را پیدا کرد، برای تمرین سرعت محاسبه مناسب‌اند.
- ساعت آموزشی: ساعت‌های چوبی یا مقوایی با عقربه متحرک، تمرین ساعت را ملموس‌تر می‌کنند.
- پول بازی و صندوق فروشگاه: برای بازی نقش فروشنده و خریدار.
بازی‌هایی که برای این پایه دسته‌بندی شده‌اند را در صفحه بازی‌های کلاس دوم می‌توانید ببینید. همیشه برچسب سنی روی جعبه را هم چک کنید.
[sg-products cat="by-grade/grade-2" limit="4" title="بازی‌های مناسب کلاس دوم"]
چطور بازی کنیم که مفید و لذت‌بخش باشد؟
- کوتاه و منظم: چند جلسه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای در هفته معمولاً بهتر از یک جلسه طولانی است.
- از علایق کودک شروع کنید: اگر عاشق ماشین است، قصه مسئله را با ماشین‌ها بسازید؛ اگر آشپزی را دوست دارد، فروشگاه را به نانوایی تبدیل کنید.
- تلاش را تحسین کنید: «چه خوب روش حساب کردنت را توضیح دادی» از «آفرین درست بود» اثر بیشتری دارد.
- با همکلاسی‌ها مقایسه نکنید: هر بچه با سرعت خودش پیش می‌رود.
- سختی را آرام‌آرام بالا ببرید: از جمع تا ۱۰ شروع کنید و وقتی راحت شد به ۲۰ برسید.
- با معلم هماهنگ باشید: بپرسید این هفته در کلاس روی چه مبحثی کار می‌کنند تا بازی خانگی همان را تقویت کند. بازی به‌جای درس نیست؛ تمرینی شاد در کنار کلاس است.
- اگر سختی ادامه داشت: اگر با وجود تمرین و بازی، جمع و تفریق ساده برای کودک خیلی سخت ماند، با معلم صحبت کنید؛ مقاله بازی‌های ریاضی برای کودکانی که با ریاضی چالش دارند هم می‌تواند راهنمای خوبی باشد.
سوالات متداول
بازی آموزش ساعت به کودکان چه پیشنهادی دارید؟
ساختن ساعت کاغذی با بشقاب و عقربه مقوایی، بازی «آقا گرگه ساعت چنده؟» و تنظیم ساعت برای کارهای روزانه (شام، خواب، مدرسه) سه روش ساده و شاد برای آشنایی با ساعت هستند.
بازی جمع و تفریق کلاس دوم بدون وسیله چیست؟
قصه مسئله، پرش شمارشی و نسخه ذهنی «جفت ده» (یک نفر عدد می‌گوید و دیگری عددی که با آن ۱۰ می‌شود) هیچ وسیله‌ای لازم ندارند.
بازی آموزشی کلاس دوم برای کلاس درس هم مناسب است؟
بله؛ بازی‌هایی مثل پرش شمارشی، آقا گرگه ساعت چنده و نمودار کلاسی (مثلاً نمودار رنگ موردعلاقه بچه‌ها) در کلاس هم قابل اجرا هستند.
آیا بازی با پول برای بچه کلاس دومی زود نیست؟
بازی فروشگاه با اعداد کوچک برای این سن مناسب است و بچه‌ها معمولاً از نقش فروشنده لذت می‌برند. لازم نیست با مقادیر واقعی و بزرگ شروع کنید؛ هدف آشنایی و تمرین جمع و تفریق است.
روزی چند دقیقه بازی آموزشی کافی است؟
عدد ثابتی در منابع نیامده است. چند بازی کوتاه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای در طول هفته، وقتی بچه خسته یا گرسنه نیست، معمولاً بهترین نتیجه را دارد.
جمع‌بندی
بازی آموزشی کلاس دوم می‌تواند جمع و تفریق، شمارش چندتا‌چندتا، آشنایی با ساعت و پول و حتی خواندن نمودار را به بخشی شاد از زندگی روزمره تبدیل کند. فروشگاه خانگی، آقا گرگه ساعت چنده، جمع با تاس و قصه مسئله را امتحان کنید، کوتاه و منظم بازی کنید و با معلم هماهنگ باشید. برای ایده بازی‌های گروهی هم بازی برای کلاس اولی ها را ببینید و برای مطالب بیشتر به صفحه اصلی سرگرمیا سر بزنید.
