سبد خرید شما خالی است 
بازی برای کلاس اولی ها؛ ۸ بازی گروهی و فکری برای خانه، کلاس و زنگ ورزش
کلاس اول فقط یاد گرفتن حروف و اعداد نیست؛ برای خیلی از بچه‌ها اولین تجربه جدی «با هم بودن» در یک گروه بزرگ است. باید نوبت را رعایت کنند، به حرف معلم و همکلاسی‌ها گوش بدهند، دوست پیدا کنند و گاهی باختن را هم تحمل کنند. بازی گروهی یکی از طبیعی‌ترین راه‌ها برای تمرین همین مهارت‌هاست، چه در خانه با خواهر و برادر و پدر و مادر، چه در کلاس و زنگ ورزش.
در این مقاله مجموعه‌ای از بازی برای کلاس اولی ها جمع کرده‌ایم که بیشترشان هیچ وسیله‌ای لازم ندارند و در خانه، کلاس یا حیاط مدرسه قابل اجرا هستند. کنارش چند بازی فکری ساده هم معرفی کرده‌ایم. این مقاله بخشی از راهنمای بازی‌های آموزشی دبستان؛ پایه به پایه است.
کلاس اولی‌ها در بازی گروهی چه چیزهایی تمرین می‌کنند؟
طبق راهنمای مراکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا (CDC) برای بچه‌های ۶ تا ۸ ساله، در این سال‌ها دوستی و کار گروهی برای بچه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، دوست دارند همسالانشان آن‌ها را بپذیرند و دوست داشته باشند، بهتر می‌توانند تجربه‌ها و احساساتشان را توصیف کنند و کمتر روی خودشان متمرکزند و بیشتر به دیگران توجه می‌کنند. همان راهنما بازی و فعالیت‌های خانوادگی، تشویق به کار گروهی و تمرین حل اختلاف را از توصیه‌های والدگری مثبت برای این سن می‌داند.
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) هم در گزارش «قدرت بازی» توضیح می‌دهد که بازی‌های قانون‌دار مثل «سایمون می‌گه» یا «سر، شانه، زانو، پا» از بچه‌ها می‌خواهند حرکات و تکانه‌هایشان را کنترل کنند و با بهتر شدن کارکردهای اجرایی (مثل خودکنترلی، انعطاف ذهنی و حافظه فعال) همراه بوده‌اند. همین گزارش می‌گوید بچه‌ها در بازی با همسالان باید سر قوانین مذاکره و همکاری کنند و زبان پیشرفته‌تری به کار می‌برند. البته نویسندگان تأکید کرده‌اند که بخشی از شواهد هنوز اولیه است؛ پس بازی را تمرینی مفید و لذت‌بخش ببینید، نه راه‌حل جادویی.
- نوبت گرفتن و صبر: منتظر ماندن تا نوبت خود و احترام به نوبت دیگران.
- گوش دادن و خودکنترلی: انجام دادن دستور فقط در زمان درست، ایستادن وقتی موسیقی قطع می‌شود.
- همکاری و حل اختلاف: توافق روی قانون، تقسیم نقش‌ها و کنار آمدن با نتیجه.
- زبان و بیان: قصه‌گویی، توصیف و توضیح دادن به هم‌تیمی.
۸ بازی گروهی برای کلاس اولی ها (بدون وسیله)
۱. سایمون می‌گه
هدف: گوش دادن دقیق و خودکنترلی. روش: یک نفر رهبر می‌شود و دستورهایی مثل «دست‌ها بالا» یا «یک پا بپر» می‌دهد. بچه‌ها فقط وقتی دستور را انجام می‌دهند که قبلش گفته شود «سایمون می‌گه». اگر رهبر بدون این جمله دستور داد و کسی انجامش داد، آن نفر یک امتیاز از دست می‌دهد یا جایش را با رهبر عوض می‌کند. برای کلاس اولی‌ها بهتر است کسی از بازی بیرون نرود. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۲. سر، شانه، زانو، پا
هدف: هماهنگی حرکت و کلمه، توجه. روش: همه با هم شعر را می‌خوانند و به عضو مربوط دست می‌زنند. هر دور سریع‌تر شوید یا یک کلمه را حذف کنید و فقط حرکتش را انجام دهید. نسخه برعکس هم جالب است: رهبر می‌گوید «سر» و بچه‌ها به پا دست می‌زنند. مدت: ۵ دقیقه.
۳. مجسمه (یخ‌زدن با موسیقی)
هدف: خودکنترلی و تخلیه انرژی. روش: موسیقی پخش کنید تا بچه‌ها برقصند؛ وقتی قطع شد همه مثل مجسمه بی‌حرکت می‌مانند. می‌توانید شرط اضافه کنید: «مجسمه حیوان» یا «مجسمه با یک دست بالا». برای کلاس و روزهای بارانی که زنگ ورزش داخل کلاس برگزار می‌شود عالی است. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۴. قصه زنجیره‌ای
هدف: زبان، تخیل و گوش دادن به دیگران. روش: بچه‌ها دایره‌وار می‌نشینند. اولی یک جمله می‌گوید («یک روز گربه‌ای کلاهش را گم کرد…») و هر نفر یک جمله به قصه اضافه می‌کند. قانون مهم: جمله باید به جمله قبلی ربط داشته باشد. مدت: ۱۰ دقیقه.
۵. پانتومیم حیوانات و شغل‌ها
هدف: بیان غیرکلامی و حدس زدن. روش: یک نفر بدون حرف زدن ادای یک حیوان یا شغل را درمی‌آورد و بقیه حدس می‌زنند. برای کلاس اولی‌هایی که هنوز روان نمی‌خوانند، به‌جای کارت نوشته‌دار از کارت تصویری استفاده کنید. مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
۶. صف بدون حرف
هدف: همکاری و فکر کردن گروهی. روش: به بچه‌ها بگویید بدون حرف زدن و فقط با اشاره، به ترتیب قد یا ماه تولد صف ببندند. در خانه می‌توانید به هر نفر یک عدد ۱ تا ۱۰ بدهید تا به ترتیب عدد بایستند. بعد از بازی درباره اینکه چطور بدون حرف با هم هماهنگ شدند حرف بزنید. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۷. من چیزی می‌بینم…
هدف: دقت و واژه‌سازی؛ تمرین صدای اول کلمه. روش: یک نفر می‌گوید «من چیزی می‌بینم که رنگش قرمز است» یا برای تمرین الفبا «… که با صدای ب شروع می‌شود» و بقیه حدس می‌زنند. نسخه حروفی آن مکمل خوبی برای بازی‌های آموزش حروف الفبا کلاس اول است. مدت: ۵ تا ۱۰ دقیقه.
۸. گرگم به هوا (برای حیاط و زنگ ورزش)
هدف: حرکت، رعایت قانون و بازی جوانمردانه. روش: یک نفر گرگ است و دنبال بقیه می‌دود؛ هر کس روی جای بلند (پله، سکو یا خط مشخص) باشد امن است و هر کس گرفته شود گرگ بعدی می‌شود. برای کلاس اولی‌ها محدوده بازی را کوچک و امن انتخاب کنید و قانون «هل ندادن» را از اول بگویید. مدت: ۱۰ تا ۱۵ دقیقه.
جدول بازی‌ها: کجا و برای چه مهارتی؟
| بازی | مناسب برای | مهارت اصلی | مدت |
|---|---|---|---|
| سایمون می‌گه | کلاس، خانه | گوش دادن و خودکنترلی | ۵ تا ۱۰ دقیقه |
| سر، شانه، زانو، پا | کلاس، خانه | توجه و هماهنگی | ۵ دقیقه |
| مجسمه | کلاس، زنگ ورزش داخل | خودکنترلی | ۵ تا ۱۰ دقیقه |
| قصه زنجیره‌ای | کلاس، خانه، سفر | زبان و تخیل | ۱۰ دقیقه |
| پانتومیم | کلاس، مهمانی | بیان غیرکلامی | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه |
| صف بدون حرف | کلاس، خانه | همکاری | ۵ تا ۱۰ دقیقه |
| من چیزی می‌بینم | خانه، ماشین | دقت و صدای حروف | ۵ تا ۱۰ دقیقه |
| گرگم به هوا | حیاط، زنگ ورزش | حرکت و رعایت قانون | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه |
بازی فکری برای کلاس اولی ها
کنار بازی‌های حرکتی، بازی‌های فکری رومیزی هم برای این سن مفیدند؛ به شرطی که قوانین کوتاه، نوبت‌های سریع و حداقل متن داشته باشند. چند نوع مناسب:
- بازی‌های حافظه و جفت‌یابی تصویری: کارت‌ها پشت‌ورو چیده می‌شوند و هر نفر دو کارت برمی‌گرداند. هم برای دو نفر و هم برای گروه کوچک مناسب است.
- بازی‌های تاس و شمارش ساده: مثل مارپله؛ شمارش خانه‌ها تمرین عدد است و نوبت‌گیری تمرین صبر. ایده‌های بیشتر در بازی‌های ریاضی کلاس اول.
- بازی‌های همکاری: بازی‌هایی که همه با هم در برابر خود بازی تلاش می‌کنند، برای بچه‌هایی که هنوز با باختن کنار نیامده‌اند شروع خوبی‌اند.
- بازی‌های الگو و رنگ: بازی‌هایی که باید رنگ یا شکل را سریع پیدا کرد، دقت دیداری را تمرین می‌دهند.
هنگام انتخاب، به برچسب سنی روی جعبه نگاه کنید و اگر بازی قطعه ریز دارد، مراقب خواهر و برادرهای کوچک‌تر باشید. فهرست بازی‌هایی که برای این پایه دسته‌بندی شده‌اند را در صفحه بازی‌های کلاس اول می‌توانید ببینید.
[sg-products cat="by-grade/grade-1" limit="4" title="بازی‌های مناسب کلاس اول"]
چطور بازی گروهی را برای کلاس اولی‌ها لذت‌بخش کنیم؟
- قانون‌ها را کوتاه و قبل از شروع بگویید. یک یا دو قانون کافی است؛ اگر لازم شد وسط بازی یکی اضافه کنید.
- کسی را از بازی بیرون نکنید. در بازی‌هایی مثل «سایمون می‌گه» به‌جای حذف، امتیاز منفی یا جابه‌جایی نقش بگذارید تا هیچ‌کس کنار ننشیند.
- از علایق بچه‌ها شروع کنید. پانتومیم شخصیت‌های کارتونی موردعلاقه یا قصه درباره حیوان خانگی، مشارکت را بیشتر می‌کند.
- کوتاه و منظم بازی کنید. چند بازی ۵ تا ۱۰ دقیقه‌ای بهتر از یک بازی طولانی خسته‌کننده است.
- تلاش را تحسین کنید، نه فقط برد را. جمله‌هایی مثل «چه خوب صبر کردی تا نوبتت شود» اثر بیشتری از «آفرین برنده شدی» دارد.
- مقایسه نکنید. بچه‌ها با سرعت‌های متفاوت پیش می‌روند؛ مقایسه با همکلاسی‌ها انگیزه را کم می‌کند.
- بعد از بازی حرف بزنید. بپرسید «چه چیزی سخت بود؟» یا «اگر دوباره بازی کنیم چه کار کنیم؟»؛ این گفت‌وگو همان تمرین حل مسئله است.
- با معلم هماهنگ باشید. اگر بازی‌ای در کلاس جواب داده، از معلم بپرسید تا در خانه هم همان را تکرار کنید. اگر با وجود بازی و تمرین، تمرکز یا رعایت نوبت برای کودک خیلی سخت بود، مقاله بازی‌های تقویت تمرکز کودک و مشورت با مشاور مدرسه می‌تواند کمک کند.
سوالات متداول
بازی برای کلاس اولی ها در کلاس چه پیشنهادی دارید؟
سایمون می‌گه، سر و شانه و زانو و پا، مجسمه، قصه زنجیره‌ای و صف بدون حرف بدون وسیله و در فضای کلاس قابل اجرا هستند و هر کدام ۵ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشند.
بازی برای کلاس اولی ها زنگ ورزش چه باشد؟
گرگم به هوا در محدوده امن، مجسمه با موسیقی و نسخه حرکتی «سایمون می‌گه» (با دستورهای پریدن و دویدن درجا) برای زنگ ورزش مناسب‌اند. همیشه قانون‌های ایمنی مثل هل ندادن را از اول بگویید.
بازی فکری برای کلاس اولی ها چه ویژگی‌ای باید داشته باشد؟
قوانین کوتاه، نوبت‌های سریع، متن کم یا تصویری و رده سنی مناسب روی جعبه. بازی‌های حافظه تصویری، تاس و شمارش و بازی‌های همکاری انتخاب‌های خوبی هستند.
اگر کودکم در بازی گروهی گریه می‌کند یا قهر می‌کند چه کنم؟
برای بسیاری از بچه‌های این سن باختن یا منتظر ماندن سخت است. با بازی‌های همکاری شروع کنید، قبل از بازی درباره احتمال باختن حرف بزنید و بعد از بازی تلاشش را تحسین کنید. اگر واکنش‌ها خیلی شدید و طولانی بود، با معلم یا مشاور مدرسه صحبت کنید.
چند بار در هفته بازی گروهی کنیم؟
عدد ثابتی برای این کار در منابع نیامده است؛ چیزی که مهم است منظم بودن و لذت‌بخش بودن است. چند بازی کوتاه در طول هفته، مثلاً بعد از شام یا در آخر هفته، معمولاً از یک جلسه طولانی بهتر است.
جمع‌بندی
بازی گروهی برای کلاس اولی‌ها فرصتی است تا نوبت گرفتن، گوش دادن، همکاری و کنار آمدن با برد و باخت را در فضایی شاد تمرین کنند. بیشتر بازی‌های این فهرست هیچ وسیله‌ای لازم ندارند و در خانه، کلاس و زنگ ورزش قابل اجرا هستند. کوتاه، منظم و بدون مقایسه بازی کنید و تلاش بچه‌ها را ببینید. برای ایده‌های بیشتر درباره بازی و یادگیری، به صفحه اصلی سرگرمیا سر بزنید.
